ျမန္မာစာ မဟာတန္းမ်ား အလွည့္အေျပာင္း

ဆရာႀကီး ဦးေဖေမာင္တင္သည္ ျမန္မာႏုိင္ငံ သုေတသနအသင္း၏ အေထြေထြႀကီးၾကပ္အုပ္ခ်ဳပ္သူ အျဖစ္ ေဆာင္ရြက္ၿပီး ပ်ဳိ႕၊ ေမာ္ကြန္း၊ ဧခ်င္း၊ ရတု၊ ရာဇ၀င္၊ အေရးေတာ္ ပံုစသည့္ ေရွးျမန္မာစာေပမ်ားကို တည္းျဖတ္ေပးရန္ ပညာရွင္မ်ားအား ေမတၱာရပ္ခံၿပီး သုေတသနအသင္း စာစဥ္မ်ားအျဖစ္ ပံုႏွိပ္ထုတ္ေ၀ေပး ခဲ့သည္။ ျမန္္မာစာသည္ တကၠသိုလ္ တြင္ အဆင့္ျမင့္ျမင့္ သင္ႏုိင္ေသာ စာျဖစ္ေၾကာင္း သက္ေသျပၿပီး ျမန္ မာစာဂုဏ္ထူးတန္း၊ မဟာ၀ိဇၨာတန္း မ်ား ဖြင့္လွစ္သည္။ ဆရာႀကီး ဦးၫြန္႔ သည္ ၁၉၃၀ ျပည့္ႏွစ္တြင္လည္း ေကာင္း၊ ဆရာႀကီး ဦးဧေမာင္သည္ ၁၉၃၁ ခုႏွစ္တြင္လည္းေကာင္း ျမန္ မာစာမဟာ၀ိဇၨာဘြဲ႕ရသည္။ အေစာ ဆံုးမဟာ၀ိဇၨာဘြဲ႕ရသူမ်ားျဖစ္သည္။ ထိုကာလမွစ၍ မဟာ၀ိဇၨာဘြဲ႕ရသူ မ်ား အစဥ္အဆက္ေပၚေပါက္ခဲ့ သည္။ စနစ္အရ မဟာ၀ိဇၨာဘဲြ႕မ်ား သည္လည္း အလွည့္အေျပာင္း အ မ်ဳိးမ်ဳိး ျဖစ္ေပၚခဲ့သည္။

၀ိဇၨာဂုဏ္ထူးဘြဲ႕ရၿပီး မဟာ ၀ိဇၨာတန္းကို တစ္ဆက္တည္း တက္ ခြင့္ရလွ်င္ မဟာ၀ိဇၨာ (ဂုဏ္ထူး) ဘြဲ႕ ဟုေခၚေၾကာင္း မွတ္သားရသည္။ မဟာ၀ိဇၨာဘဲြ႕အတြက္ တက္ရသည့္ ကာလမွာ ၂ ႏွစ္ျဖစ္သည္။ မဟာ ၀ိဇၨာဘြဲ႕ကို ရယူရန္ စနစ္ ၃ မ်ဳိးရွိ ေၾကာင္းလည္း မွတ္သားရသည္။ ပထမတစ္မ်ဳိးမွာ မဟာ၀ိဇၨာဘြဲ႕ အတြက္ က်မ္းႀကီးတစ္က်မ္းျပဳစုၿပီး ဘြဲ႕ကို ရယူေသာ စနစ္ျဖစ္သည္။ ထုိ စနစ္အရ ေမးခြန္းလႊာမ်ား ေျဖစရာ မလိုဘဲ က်မ္းသက္သက္ျပဳစုရသည္။Full Thesis ဟုေခၚသည္။ ေနာက္ တစ္မ်ဳိးမွာ ေရးေျဖေမးခြန္းလႊာ ၂ လႊာေျဖၿပီး လိုအပ္ခ်က္အျဖစ္ က်မ္း တစ္က်မ္းျပဳစုတင္သြင္းရေသာ စနစ္ ျဖစ္သည္။Half Written Half Thesis ဟုေခၚသည္။ ေနာက္တစ္ မ်ဳိးမွာ က်မ္းမျပဳဘဲ ေမးခြန္းလႊာ ၄ လႊာေျဖရေသာ စနစ္ျဖစ္သည္။Full Written ဟု ေခၚသည္။ မ်ားေသာ အားျဖင့္မူ ေရးေျဖတစ္၀က္က်မ္း တစ္၀က္စနစ္ျဖင့္ မဟာ၀ိဇၨာဘဲြ႕ယူ ၾကပါသည္။

ဂုဏ္ထူးတန္းကို အနည္းဆံုး ဒုတိယတန္း ဒုတိယဆင့္ျဖင့္ ေအာင္ ျမင္လQင္ မဟာ၀ိဇၨာတန္း ဆက္တက္ ခြင့္ရသည္။ ၂ ႏွစ္တက္ရသည္။ ဂုဏ္ထူးတန္းကို တတိယတန္းျဖင့္ ေအာင္လွ်င္ျဖစ္ေစ၊ ႐ုိး႐ုိးဘြဲ႕ရလွ်င္ ျဖစ္ေစ မဟာ၀ိဇၨာတန္းဆက္တက္လို လွ်င္ မဟာ၀ိဇၨာအရည္အခ်င္းစစ္ တမ္း M.A (Qualifying) ကို ၂ ႏွစ္ တက္ရသည္။ ထိုအတန္းမ်ားကို ဂုဏ္ထူးတန္းႏွင့္ အဆင့္တူသည္ဟု သတ္မွတ္သည္။ M.A (Q) ပထမ ႏွစ္သည္ ဒုတိယႏွစ္ဂုဏ္ထူးတန္းႏွင့္ ညီ၍ M.A (Q) ဒုတိယႏွစ္သည္ တတိယႏွစ္ ဂုဏ္ထူးတန္းႏွင့္ညီ သည္။ ထိုအတန္းမ်ား၏ သင္႐ုိးမ်ား ကို အတူတူသတ္မွတ္သည္လည္း ရွိ သည္။ ခဲြ၍သတ္မွတ္သည္လည္း ရွိ သည္။ M.A (Q) I M.A (Q)II ဟု ေခၚသည္။ M.A (Q) ေအာင္လွ်င္ မဟာ၀ိဇၨာ ၂ ႏွစ္တက္ရသည္။ M.A Final I ,Final II ဟုေခၚသည္။ အတိုေကာကF I ,F II ဟုေခၚ သည္။ ႐ုိး႐ိုးဘြဲ႕ရသူတစ္ေယာက္ သည္ မဟာဘြဲ႕ရရန္ Q ၂ ႏွစ F ၂ ႏွစ္ေပါင္း ၄ ႏွစ္တက္ရသည္။ ဂုဏ္ ထူးဘြဲ႕ရသူမွာမူ မဟာ၀ိဇၨာတန္း တုိက္႐ုိက္တက္ခြင့္ရသျဖင့္ ၂ ႏွစ္ သာ တက္ရသည္။

အရည္အခ်င္းစစ္တန္းေအာင္ လQင္ M.A (Qualified) အတုိ ေကာက္ M.A (Q) ဟု တပ္ေလ့ရွိ သည္။ သို႔ေသာ္ M.A (Q) သည္ ဘြဲ႕ မဟုတ္သည့္အတြက္ တရား၀င္တပ္ ခြင့္မရွိပါ။ လံုးလံုးလ်ားလ်ား ဘြဲ႕ရမွ M.A ဟု တပ္ရပါသည္။ (ယခုေခတ္ တြင္B.A (Q) ဟု တပ္သူမ်ဳိး အ နည္းငယ္ေတြ႕ရသည္။B.A ေအာင္ ၿပီး M.A အတြက္ Qualified ျဖစ္ သည္ဟု ဆိုလိုဟန္ရွိသည္။B.A (Q)ဟု တပ္သည့္ ထံုးစံမရွိပါ။)

မဟာတန္းအတြက္ ေရးေျဖ ၂ ႏွစ္ေျဖၿပီးေနာက္ က်မ္းျပဳရာတြင္ ေတာ္ေတာ္ႏွင့္ မၿပီးၾကသျဖင့္ ေရး ေျဖေျဖၿပီး ဘယ္ႏွႏွစ္အတြင္း က်မ္း တင္သြင္းရမည္ဟု သတ္မွတ္ရျခင္း မ်ားလည္း ရွိသည္။

၁၉၆၄ ခုႏွစ္စနစ္သစ္ ပညာ ေရးအရ ဘာသာတြဲစနစ္မွ အဓိက ဘာသာစနစ္သို႔ ေျပာင္းရာတြင္ စတုတ8ႏွစ္ေအာင္၍ ျမန္မာစာအဓိ ကျဖင့္ ဘြဲ႕ရၿပီး အဆင့္ ၄ ရလွ်င္ မဟာ၀ိဇၨာတန္းကို တုိက္႐ုိက္ဆက္ တက္ခြင့္ရွိသည္။ အဆင့္မွတ္ ၃.၅ ရလွ်င္ မဟာ၀ိဇၨာ (အရည္အခ်င္း စစ္) တစ္ႏွစ္ျပန္တက္ၿပီး ေအာင္ လQင္ မဟာ၀ိဇၨာတန္းဆက္တက္ရ သည္။

ဘဲြ႕ရၿပီးအဆင့္မီလွ်င္ ဂုဏ္ထူး တန္း တစ္ႏွစ္တက္ရၿပီး ဂုဏ္ထူးဘြဲ႕ ေပးသည့္စနစ္ျဖစ္လာေသာအခါ မဟာ၀ိဇၨာတန္းကို တစ္ႏွစ္တက္ၿပီး က်မ္းျပဳ၍ ဘြဲ႕ေပးေသာ စနစ္ျဖစ္ လာသည္။ ထုိ႔ေနာက္ ဂုဏ္ထူးဘြဲ႕ သီးျခားမေပးေတာ့ဘဲ ယခင္ကကဲ့ သုိ႔ ဒုတိယႏွစ္ေအာင္ၿပီး ေနာက္ထပ္ ၃ ႏွစ္ တစ္ဆက္တည္း (စုစုေပါင္း ၅ ႏွစ္) တက္ရေသာ ဂုဏ္ထူးဘြဲ႕ စနစ္ ျပန္ေျပာင္းျပန္သည္။ ေနာက္ ပိုင္းတြင္ မဟာဘြဲ႕စနစ္မ်ားမွာ မ်က္ စိလည္စရာ ေကာင္းသည္။ ဘြဲ႕ႀကိဳ တန္းအတြက္ ၃ ႏွစ္ႏွင့္ ဘြဲ႕ေပးသည့္ စနစ္ေျပာင္းၿပီးေနာက္ မဟာ၀ိဇၨာ တန္းမွာ က်မ္းျပဳရသည့္စနစ္ကို ပယ္ ဖ်က္ၿပီး သင္တန္းတက္႐ုံျဖင့္ မဟာ ဘြဲ႕ေပးသည့္ စနစ္ေျပာင္းျပန္သည္။ သင္႐ုိးေမာ္က်ဴး Module နံပါတ္ မ်ားျဖင့္ သင္သည္ကို အစဲြျပဳ၍ ထို မဟာဘြဲ႕ကို က်မ္းမျပဳဘဲ ေမာ္က်ဴး စနစ္ျဖင့္ေပးေသာ မဟာဘြဲ႕ဟုေခၚ သည္။ ထိုႏွစ္မ်ားတြင္ မဟာတန္း ေက်ာင္းသားမ်ား က်မ္းျပဳသည့္ အေတြ႕အႀကံဳမရပါ။ စာတမ္းေရးရ သည္။ အဆင့္သာရွိသည္။ ေနာက္ ပိုင္းတြင္ က်မ္းျပဳသည့္ အေတြ႕အ ႀကံဳရွိသင့္သည္ဟုဆုိၿပီး ဒုတိယႏွစ္ ၏ ႏွစ္၀က္ကို က်မ္းျပဳေစသည္။ ႏွစ္ တစ္၀က္တည္းႏွင့္ က်မ္းတစ္ေစာင္ ျပဳရသည့္အတြက္ ဘာသာရပ္ကို ထဲ ထဲ၀င္၀င္ သုေတသန ျပဳႏုိင္မည္ မဟုတ္ဟုဆုိၾကသည္။ ယခုတစ္ဖန္ မဟာတန္းတြင္ တစ္ႏွစ္အတန္းတက္၊ တစ္ႏွစ္က်မ္းျပဳေသာ စနစ္ကို က်င့္ သံုးလ်က္ရွိသည္။ က်မ္းတစ္ေစာင္ကို တစ္ႏွစ္အတြင္းၿပီးေအာင္ ေရးရ သည္။

၁၉၈၀ ေက်ာ္ပိုင္းတြင္ မဟာဘဲြ႕ အသစ္တစ္မ်ဳိး ေပၚေပါက္ခဲ့သည္။ အဂၤလိပ္လို M.Phit. (Master of Philosophy) ဟုေခၚသည္။ ျမန္မာ လို မဟာဒႆနဘြဲ႕ဟုေခၚသည္။ မဟာ၀ိဇၨာ/မဟာသိပ္ၸံတန္း မတက္ ရသည့္အတြက္ ရာထူးမတိုးေသာ သက္ႀကီးပိုင္း နည္းျပသ႐ုပ္ျပမ်ားကို လမ္းဖြင့္ေပးေသာဘဲြ႕ဟုဆိုၾကသည္။ ႐ုိး႐ုိးဘြဲ႕သာရၿပီး တက္ၠသုိလ္မွာ ဆရာဆရာမလုပ္ေနသူမ်ားအတြက္ ရည္ရြယ္သည္။ ထုိဘြဲ႕၏အစီအစဥ္ အရ ၂ ႏွစ္အတြင္း စာတမ္း ၆ ေစာင္တင္သြင္းၿပီး အဆင့္မီလွ်င္ M.Phil. ဘဲြ႕ေပးသည္။ ျမန္မာစာတြင္ M.Phil. ဘြဲ႕အတြက္ ကဗ်ာ၊ စကား ေျပ၊ ဘာသာစကားဟူေသာ က႑ ၃ ခုတြင္ စာတမ္း ၂ ေစာင္စီ တင္ သြင္းရန္ သတ္မွတ္ထားသည္။ M.Phil. ဘဲြ႕ရလွ်င္ တြဲဖက္ပါေမာကၡ အဆင့္အထိ ရာထူးတိုးႏုိင္သည္ဟု ဆိုၾကသည္။ M.Phil. ဘြဲ႕မွာ အဂၤ လန္တြင္ M.A ထက္ ျမင့္ေသာ အဆင့္ျမင့္ဘဲြ႕ျဖစ္ေၾကာင္း M.A ႏွင့္ Ph.D ၾကား အဆင့္မွာရွိေၾကာင္း သိရသည္။ သို႔ေသာ္ ျမန္မာႏုိင္ငံမွ ပညာေရးအာဏာပုိင္တစ္ဦးက အဂၤ လန္မွ M.Phil. ဘြဲ႕ရခဲ့သူႏွင့္ မတည့္ သျဖင့္ M.Phil. ဘဲြ႕ကို ႏွိမ္သည့္ အေနျဖင့္ အဆင့္ေလွ်ာ့ထားျခင္းျဖစ္ သည္ဟုလည္း ဆုိၾကသည္။ M.Phil. ဘြဲ႕ ေပၚေပါက္လာသည့္အတြက္ အသက္ႀကီးပိုင္း နည္းျပသ႐ုပ္ျပမ်ား လမ္းဖြင့္ၿပီး ရာထူးတက္ၾကသည္ကို ေတြ႕ရပါသည္။ ေနာက္ပိုင္းတြင္ M.Phil. ဘြဲ႕ယူသူ မေတြ႕ရေတာ့ပါ။

၂၀၀၀ ျပည့္ႏွစ္ေက်ာ္ကာလ တြင္ ေနာက္ထပ္မဟာဘြဲ႕အသစ္ တစ္မ်ဳိး ေပၚေပါက္လာျပန္သည္။ အဂၤလိပ္လို M.Res.(Master of Research) ဘြဲ႕ျဖစ္သည္။ ျမန္မာလို မဟာသုေတသနဘြဲ႕ဟုေခၚသည္။ မဟာ၀ိဇၨာ/မဟာသိပ္ၸံဘြဲ႕ရၿပီး ေနာက္ ၂ ႏွစ္ သုေတသနျပဳ၍ က်မ္းတင္သြင္းၿပီး M.Res. ဘြဲ႕ရယူ ႏုိင္သည္။ က်မ္းျပဳခ်ိန္ ၂ ႏွစ္ရသည့္ အတြက္ အဆင့္မီေသာ က်မ္းမ်ား ေပၚထြက္လာသည္။ အတန္းမတက္ ရဘဲ သုေတသနသာ ျပဳရသည့္ အတြက္လည္း က်မ္းျပဳဖို႔ အခ်ိန္ရ သည္။

ပါရဂူ (Ph.D) အစီအစဥ္ေပၚ လာေသာအခါ မဟာသုေတသနဘဲြ႕ ရသူမ်ား ပါရဂူဘြဲ႕အတြက္ ဆက္ လက္သုေတသနျပဳရန္ လမ္းဖြင့္သြား သည္။ မဟာသုေတသနဘဲြ႕ရသူကို ပါရဂူအႀကိဳသင္တန္းမတက္ႏုိင္ဘဲ တုိက္႐ုိက္က်မ္းျပဳခြင့္ေပးရန္ သင့္ မသင့္စဥ္းစားၾကေသးသည္။ ပါရဂူ အႀကိဳသင္တန္း တစ္ႏွစ္ေတာ့ အ ေတြ႕အႀကံဳယူသင့္သည္ဟု ေဆြးေႏြး ၾကၿပီး ပါရဂူအႀကိဳသင္တန္းဆက္ တက္ခြင့္ျပဳသည္။ ပါရဂူအႀကိဳသင္ တန္းအတြက္ ၀င္ခြင့္စာေမးပြဲေျဖစ ရာမလုိဘဲ လူေတြ႕စစ္ေမးၿပီး ပါရဂူ အႀကိဳတန္းတက္ခြင့္ျပဳသည္။ ႏွစ္စဥ္ မဟာသုေတသနဘဲြ႕မ်ား ေပးဆပ္ခဲ့ ၿပီး ယခုႏွစ္ကစ၍ မဟာသုေတသန တန္း ရပ္ဆုိင္းလုိက္ၿပီဟုသိရသည္။ ယခင္က ပါရဂူတန္း ၀င္ခြင့္ကို ဆရာ ဆရာမမ်ားက ေျဖခြင့္ရွိေသာ္လည္း ဆရာ၊ ဆရာမျဖစ္ေသးေသာေက်ာင္း သားသက္သက္မ်ား မဟာသုေတ သနဘြဲ႕ရလာသည့္အတြက္ သူတို႔ လည္း ပါရဂူဘဲြ႕သင္တန္း၀င္ခြင့္ရ သည္။ ေက်ာင္းသားသက္သက္မ်ား အတြက္ လမ္းပြင့္သြားပါသည္။

မဟာ၀ိဇၨာ၊ မဟာသိပ္ၸံ၊ မဟာ ဒႆန၊ မဟာသုေတသနဟူေသာ ‘မဟာ’ဘြဲ႕တန္းမ်ား၏ အလွည့္အ ေျပာင္းကို လက္လွမ္းမီသမွ် တင္ျပ ခဲ့ပါသည္။ ရန္ကုန္တကၠသိုလ္ႀကီး ႏွစ္တစ္ရာျပည့္ေတာ့မည့္ကာလတြင္ တကၠသိုလ္က ေပးခဲ့ေသာ ဘြဲ႕မ်ား ၏ အလွည့္အေျပာင္းမ်ားကို သတိျပဳ မွတ္တမ္းတင္ႏုိင္ေစရန္ ရည္ရြယ္၍ တင္ျပျခင္းျဖစ္ပါသည္။

ေမာင္ခင္မင္ (ဓႏုျဖဴ)