ကုသိုလ္ရွင္၏ဘြဲ႕အမည္ မွာ အနႏၲသူရျဖစ္ သည္။ ‘အတိုင္း မသိ ရဲရင့္ေသာသူ’ဟု အဓိပၸာယ္ရ သည္။ အလုပ္တာဝန္ကို ‘ျမတ္စြာ ေသာ မင္းႀကီးအမတ္တ်ာမဟာ ေသနာပတိ’ဟူ၍ ေဖာ္ညႊန္းသည္။ ပုဂံနရပတိစည္သူမင္းႀကီး၏ အမတ္ တ်ာ (အမတ္)လည္းျဖစ္၍ စစ္သူႀကီး လည္းျဖစ္ေသာ ပုဂၢိဳလ္ႀကီး ျဖစ္ ေၾကာင္း ထိုစကားအရ သိရသည္။
အမတ္ႀကီး အနႏၲသူရ ဇနီး ေမာင္ႏွံသည္ ပုဂံတြင္ ‘ေလးမ်က္ႏွာ ဘုရား’ဟု ထင္ရွားေသာ ဘုရား တည္ျခင္းႏွင့္အတူ ကုသိုလ္ေကာင္းမႈ မ်ားစြာ ျပဳခဲ့သည္။ ကုသိုလ္ေကာင္းမႈ အေၾကာင္းမ်ားကို ျမန္မာသကၠရာဇ္ ၅၈၅ခု (ခရစ္ႏွစ္ ၁၂၂၃ခု)တြင္ ေက်ာက္စာေရးထိုး၍ မွတ္တမ္း တင္ခဲ့သည္။ အနႏၲသူရ ဇနီး ေမာင္ႏွံ၏ ႀကီးက်ယ္ ခမ္းနားေသာ ကုသိုလ္ေကာင္းမႈမ်ားသည္ကား အံ့ၾသခ်ီးက်ဴးစရာ ျဖစ္သည္။
ကုသိုလ္ေကာင္းမႈျပဳရသည့္ ရည္ရြယ္ခ်က္ကို ေက်ာက္စာအတြင္း အေလးအနက္ ေဖာ္ျပထားသည္။ မင္းႀကီးကစ၍ မိဖုရား၊ မွဴးမတ္ ဗိုလ္ပါမ်ားအျပင္ ေအာက္အဝီစိမွ အထက္ဘဝဂ္တိုင္ စၾကဝဠာ အားလံုး၌ေနေသာ လူနတ္သတၱဝါ အားလံုး သံသရာဆင္းရဲမွ ထြက္ေျ မာက္ၿပီး နိဗၺာန္သို႔ ေရာက္ ေစခ်င္ေသာေၾကာင့္ ဤေကာင္းမႈကို ျပဳျခင္းျဖစ္သည္။ ထို႔ျပင္ မိမိသည္လည္း သိစပ္ျမင္ႏွံ႕ေသာ သဗၺညဳတ ဥာဏ္ ဘုရားဆုကို လိုခ်င္ ေသာေၾကာင့္ ဤေကာင္းမႈကို ျပဳျခင္းျဖစ္သည္။ ကုသိုလ္ရွင္၏ ေလးနက္မြန္ျမတ္ေသာ ခံယူခ်က္ကို ထိုစကား မ်ားက ေဖာ္ျပေနသည္။
ကုသိုလ္ရွင္၏ ပဓာနေကာင္းမႈ ကား ႀကီးက်ယ္ ခမ္းနား တင့္တယ္ လွေသာ ဂူဘုရားႀကီးတစ္ဆူ တည္ျခင္းျဖစ္သည္။ အာမနာ မည္ ေသာကန္အရပ္တြင္ ‘ေက်ာင္း အရံ’ အျဖစ္ ထန္းပင္မ်ားစြာ စိုက္ၿပီး အုတ္တံတိုင္းႏွစ္ထပ္ရံသည္။ အုတ္တံတိုင္းအတြင္း တင့္တယ္ လွေသာ စႀကႍထက္တြင္ ဂူဘုရား (ေလးမ်က္ႏွာဘုရား)တည္သည္။
ဂူဌာပနာသည့္ အစီအစဥ္မွာ လည္း အလြန္ခမ္းနားသည္။ ဂူဘုရား တြင္ ဌာပနာအျဖစ္ ထည့္သြင္းမည့္ ဘုရားရွင္၏ သရီရဓာတ္ေတာ္ ကို စႏၵကူးၾကဳတ္ထဲသို႔ ဦးစြာထည့္သည္။ စႏၵကူးၾကဳတ္ကို ဖန္ၾကဳတ္၊ စႏၵကူးနီ ၾကဳတ္တို႔တြင္ အဆင့္ဆင့္ထည့္သည္။ စႏၵကူးနီၾကဳတ္ကို ေရႊပုထိုး၊ ေငြပုထိုး၊ ေရႊတြင္ ေက်ာက္မ်က္ရတနာ ပုထိုး၊ ဆင္စြယ္ပုထိုး၊ ေၾကးနီပုထိုးႏွင့္ ေနာက္ဆံုးေက်ာက္ပုထိုးအတြင္းသို ႔႔ အဆင့္ ဆင့္ထည့္သည္။ ထိုသို႔ အဆင့္ဆင့္ ထည့္ရာတြင္ ေရႊစမခန္၊ ေငြစမခန္ (အခင္း)၊ ေရႊေပါက္ေပါက္၊ ေငြေပါက္ေပါက္၊ ေရႊတန္ေဆာင္ ၊ ေငြတန္ေဆာင္(ဆီမီးတိုင္)တို႔ျဖင့္ ပူေဇာ္ၿပီး ဌာပနာျခင္းျဖစ္သည္။ ဌာပနာမည့္ေက်ာက္ပုထိုးကို ေဆး ျခယ္၍ ေၾကးနန္းခ်ဳပ္ျဖင့္ ရစ္ သည္။ ပုထိုးကို ေရႊအထြတ္ တပ္သည္။ အထြတ္ထက္မွာ ေရႊထီး စိုက္သည္။ ေရႊထီးကို ပုလဲသႏၲာ မ်ား ဆြဲသည္။ အထြတ္ထက္တြင္ ပုထိုး ခုနထပ္လႊမ္း သည္။ ပုထိုးေပၚတြင္ ‘ေရႊက်က္ တငိုယ္’ ေခၚ ေနဘုရား တံဆိပ္ခတ္ သည္။ ထို႔ျပင္ ေရႊဆင္းတု၊ ေငြဆင္း တု၊ ေရႊရည္ေရးေ သာ ေက်ာက္ျဖဴ ဆင္းတုေစတီတစ္ဆူစီႏွင့္ ေရႊထီး ေငြထီးေဆာင္း၍ ဘုရားဌာပနာ သည့္ ပြဲကို ခမ္းခမ္း နားနား က်င္းပ သည္။
ဂူဘုရားေလးမ်က္ႏွာတြင္ ဆင္းတုေတာ္မ်ား ပူေဇာ္ထား သည္မွာ ေတာက္ပဆန္းၾကယ္ လွသည္။ ဂူဘုရားကိုရံ၍ ဆင္းတု ေတာ္မ်ားစြာ ပူေဇာ္ထားသည္။ ဂူဘုရားအတြင္းနံရံတြင္ ဇာတ္ငါးရာ (ငါးရာ့ငါးဆယ္ဇာတ္နိပါတ္ပန္းခ်ီ မ်ား) တင့္တယ္စြာ ေရးဆြဲထားသည္။ ဂူဘုရား အတြက္ကို ေၾကးျဖင့္တန္ဆာ ဆင္၍ျပဒါးသုတ္လိမ္းကာ ေတာက္ပ ေစသည္။
ပိဋကတ္သံုးပံုလွဴဒါန္းၿပီး ပရိသတ္စုေဝး၍ တရားနာရန္ ဓမၼသာဇရပ္ေဆာက္သည္။ တရား ေဟာရန္ ေရႊပလႅင္ျပဳရန္ ေရႊထီး မိုးသည္။ ပိတာန္ ၾကက္ကိုဆင္သည္။ သံဃာေတာ္မ်ား သီတင္းသံုးရန္ ေက်ာင္းေတာ္ႀကီးလည္း ေဆာက္ လုပ္သည္။ တံတိုင္း အထပ္ထပ္ အျပင္ ဘက္တြင္ ရဟန္းေတာ္မ်ား သီတင္းသံုးရန္ ေက်ာင္းမ်ား ေဆာက္သည္။ ရဟန္းမ်ား ေရသံုးရန္ အုတ္ေရကန္၊ အုတ္ေလးေထာင့္ ကန္ႏွင့္ အေရွ႕တြင္ ကန္ႏွစ္ဆင့္ တူးသည္။ ေရကန္တြင္း ေရသြင္းရန္ ျ>ြပန္ႏွင့္လည္း ျပဳလုပ္ ထားသည္။ ေရကန္ အနီးဝန္းက်င္ တြင္ ဥယ်ာဥ္ လည္း စိုက္သည္။
ေက်ာင္းျပင္ပတြင္ အရပ္ေလး မ်က္ႏွာမွလာေသာ သူေတာ္ေကာင္း တို႔ ေအးခ်မ္းစြာ အိပ္ႏိုင္နားေနႏိုင္ရန္ တံတိုင္း၊ အတြင္းတန္ေ ဆာင္းႀကီး တစ္ေဆာင္လံုး တည္ေဆာက္ထား သည္။ တန္ေဆာင္းအတြင္း၌ အရုပ္အမ်ိဳးမ်ိဳးကို အဆန္းတၾကယ္ ျပဳလုပ္ထားသည္။ သံဃာေတာ္ မ်ား ၏ပစၥည္းအသံုးအေဆာင္မ်ား သိမ္း ဆည္းရန္ အေဆာက္ အအံု တစ္ခုလည္း တည္ေဆာက္ ထား သည္။ လုပ္ကိုင္ ေဆာင္ရြက္ေပးမည့္ အလုပ္အေကြၽး မ်ားလည္း မ်ားစြာ ထားသည္။ အရပ္ေလးမ်က္ႏွာမွ လာသူမ်ား ေရသံုးရန္ အုတ္ေရတြင္း မ်ား တူးထားသည္။ ဤသို႔ျဖင့္ အနႏၲ သူရ ဇနီးေမာင္ႏွံ၏ ကုသိုလ္ ေကာင္းမႈမ်ား သာသနာ ၅ဝဝဝ တည္တံ့ေစရန္ အစီအရင္ မ်ားစြာ ျပဳလု ပ္ထားသည္။
ကုသိုလ္ေကာင္းမႈမ်ားကို ထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္ျပဳျပင္ရန္ ကြၽန္မ်ားလည္း လွဴဒါန္းသည္။ အေဆာက္အအံုမ်ား ပ်က္စီးလွ်င္ ျပဳျပင္ရန္၊ တံျမက္စည္းလွည္းရန္၊ ဘုရားတရားကို ဆြမ္း၊ ဆီမီး၊ ပန္းတို႔ မျပတ္တင္ရန္တာဝန္မ်ားကို ထိုကြၽန္ မ်ားက ေဆာင္ရြက္ ရမည္ျဖစ္ သည္။ လွဴဒါန္းသည့္ ကြၽန္မ်ား၏ နာမည္ မ်ားကိုလည္း ျပည့္ျပည့္စံုစံု မွတ္တမ္း တင္ထားသည္။
အနႏၲသူရေခၚ မဟာ ေသနာ ပတိ ႀကီးတို႔ဇနီးေမာင္ႏွံ၏ ကုသိုလ္ ေကာင္းမႈမ်ားမွာ ႏွစ္ေပါင္း ၈ဝဝ နီးပါးရွိၿပီျဖစ္သည္။ ေက်ာက္ထက္ အကၡရာ တင္ထားသည့္အတြက္ ထို ကုသိုလ္ေကာင္းမႈမ်ားအေၾကာင္းကို ယခုတိုင္ သိခြင့္ရသည္ႏွင့္အတူကုသိုလ္ရွင္၏ျမင့္ျမတ္ေသာ ခံယူ ခ်က္ႏွင့္ ႀကီးက်ယ္ခမ္းနားေသာ ကုသိုလ္ေကာင္းမႈမ်ားကို ေနာင္လာ ေနာင္သားတို႔ အမွတ္ထင္ထင္ရွိၾက ရပါသည္။ အမတ္ႀကီး အနႏၲသူရကို ‘မင္းအနႏၲသူ’ ဟူ၍ လူသိမ်ားသည္။ ထိုအမည္ႏွင့္ဆက္စပ္ေနေသာ ‘ပုဂံမင္းနန္းသူရြာ’တြင္ အမတ္ႀကီး၏ ေကာင္းမႈျဖ စ္ေသာ ေလးမ်က္ႏွာ ဘုရားမွာ ယခုတိုင္ တင့္တယ္စြာ စံပယ္လ်က္ ရွိေနပါသည္။
ေမာင္ခင္မင္(ဓႏုျဖဴ)