နစက ဥက္ကဋ္ဌ၊ ဝန်ကြီးချုပ်၊ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်နှင့်ဇနီးတို့သည် ဒီဇင်ဘာ ၁၄ ရက်နံ နက်ပိုင်းက ပူတာအိုခရိုင်၊မချမ်းဘော့မြို့နယ်၊ ကောင်းမှုလုံကျေးရွာ၊နမ့်ကျို(မလိခ)မြစ်ကမ်းနံဘေးတွင် တည်ထားကိုးကွယ်သည့် ရှေးဟောင်း သမိုင်းဝင် ကောင်းမှုလုံစေတီတော်မြတ်ကြီးအား သွားရောက်ဖူးမြော်ကြည်ညိုခဲ့ကြသည်။
စေတီတော်မြတ်ကြီးရေရှည်တည်တံ့ခိုင်မြဲရေး၊ဘုရားဖူးလာသူများ စိတ်အေးချမ်းသာစွာဖူး မြော်နိုင်ရေး၊သန့်ရှင်းသပ်ရပ်ပြီး ကြည်ညိုဖွယ်ဖြစ်စေရေးတို့အားဆောင်ရွက်ရန် နစက ဥက္ကဋ္ဌကမှာကြားခဲ့သည်။
ထို့နောက် နစက ဥက္ကဋ္ဌသည် စေတီတော်မြတ်ကြီး ဘက်စုံပြုပြင်ထိန်းသိမ်းရန် အလှူငွေများပေးအပ်လှူဒါန်းခဲ့သည်။
ရှေးဟောင်းသမိုင်းဝင် ကောင်းမှုလုံစေတီတော်မြတ်ကြီးအား သာသနာသက္ကရာဇ် ၂၄၄ ခုနှစ် သီရိဓမ္မာသောကမင်းကြီးလက်ထက်တွင် မြတ်စွာဘုရား၏ ဓာတ်တော်သုံးဆူအား ဌာပနာသွင်း ၍ တည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
ခေတ်အဆက်ဆက် မင်းအဆက်ဆက်တို့က စေတီတော်မြတ်ကြီးအား ပြုပြင်မွမ်းမံတည် ဆောက်ထိန်းသိမ်းခဲ့ကြပြီး မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဗုဒ္ဓ ဘာသာဝင်တို့တွင် “အထက်တွင် ကောင်းမှုလုံ၊ အလယ်တွင် ရွှေစည်းခုံ၊ အောက်တွင် ရွှေတိဂုံ” (လုံ၊ခုံ၊ဂုံ)ဟု ကျော်ဇောထင်ရှားကာ ကောင်းမှုလုံစေတီတော်မြတ်ကြီးသည် အလွန်ရှေးကျသည့် စေတီတော်ကြီးဖြစ်သည်။
တိုင်းခမ်းတီး ရှမ်း တိုင်းရင်းသားဘာသာစကားဖြင့် “ကောင်မူးစဝ်ကန်ခမ်း” ရွှေဆတ်မင်းစေတီတော်၊ ခမ်းတီးလုံဒေသရှိ စေတီအားလုံးထက် ပုံတော်၏ အရွယ်အစားကြီးခြင်း၊ဉာဏ်တော်မြင့်မားခြင်း၊တန်ခိုးအာနုဘော် ပိုမိုကြီးမားမြင့်မြတ်ခြင်းတို့ကြောင့်(စဝ်ကောင်းမှုလုံ)ကြီးမြတ်သော စေတီတော်ဟု ရည်စူးပူဇော်ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြသည်။
