လိုချင်သည့် စာအုပ်ကို ဆိုရှယ်မီဒီယာပေါ်တွင် အချိန်မရွေးဖတ်နေရသည့်အတွက် စာအုပ်အငှားဆိုင်များ တစ်ဖြည်းဖြည်း တိမ်ကောလာနေပြီဖြစ်ကြောင်း မုံရွာမြို့တွင် စာအုပ်အငှားဆိုင်ဖွင့်ခဲ့သူများထံက သိရသည်။
“မုံရွာမြို့ အပါအဝင် မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံးမှာ စာအုပ်အငှားဆိုင်တွေ ကွယ်ပျောက်ရတာဟာ နိုင်ငံရေးဖြစ်စဉ်၊ ငွေကြေးအခက်အခဲတွေအပြင် ဆိုရှယ်မီဒီယာလို့ခေါ်တဲ့ နည်းပညာအားကောင်းလာတဲ့အတွက် စာအုပ်အငှားဆိုင်တွေပျောက်ကွယ်ကုန်ရတာပါ။ မုံရွာမြို့မှာ အရင်ကလူကြီးရောကလေ-းပါ အားထားငှားဖတ်ကြရတဲ့ စာအုပ်အငှားဆိုင်ပေါင်း (၇၀) ကျော်ရှိရာကအခုအချိန်မှာ စာအုပ်အငှားဆိုင်ဟာ လက်တစ်ဖက်တောင် မပြည့်တော့ပါဘူး”ဟု စာအုပ်အငှားဆိုင်ဖွင့်ခဲ့သူတစ်ဦးက ပြောသည်။
၁၉၉၀ ခုနှစ်ဝန်းကျင်က မုံရွာမြို့နှင့် အခြားမြို့များတွင်စာအုပ်အငှားဆိုင်ယဉ်ကျေးမှု ထွန်းကားခဲ့ပြီး စာဖတ်သူအများစုသည် အငှားစနစ်ကိုသာ အားထားငှားခဲ့ကြခြင်းဖြစ်သည်။
မုံရွာမြို့၏ ရပ်ကွက်တိုင်း၊ လမ်းတိုင်းတွင်စာအုပ်အငှားဆိုင်များရှိခဲ့ပြီး စာအုပ်ငှားလိုသူများသည် ကြိုမှာပြီးငှားဖတ်ကြရသည်အထိ စာအုပ်အငှားတွင်ကျယ်ခဲ့ကြကြောင်း သိရသည်။
“၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်နောက်ပိုင်းမှာ ပုဂ္ဂလိက စာအုပ်အငှားဆိုင်တွေ တဖြည်းဖြည်းတိမ်ကော ပျောက်ဆုံးသွားတာ မြို့တစ်မြို့မှာ လက်ချိုးရေလို့ရမယ့်အနေအထားရှိတယ်လို့သိမြင်ခံစားရတာ ဝမ်းနည်းစရာကောင်းတယ်”ဟု မုံရွာမြို့ခံစာရေးဆရာတစ်ဦးက ပြောသည်။
ခေတ်အခြေအနေအရ စာအုပ်တန်ဖိုးမြင့်သည့်အတွက်လူတိုင်းဝယ်မဖတ်နိုင်ဖြစ်ပြီး လက်ရှိတွင် စာအုပ်ဝယ်ဖတ်နိုင်သည့် လူတစ်ချို့က စာမဖတ်ကြဘဲ စာအုပ်ဝယ်မဖတ်နိုင်သူများက စာဖတ်ချင်ကြရာ နည်းလမ်းရှာ ဖြေရှင်းပေးနိုင်လျင်ကောင်းမည်ဟု စာကြည့်တိုက်မှုးတစ်ဦးကလည်း ပြောသည်။
“လူငယ်တွေ စာဖတ်ကြပြီး ခေတ်ပြောင်းလာတာနဲ့ အမျှလူငယ်စာရေးဆရာတွေလည်း ပေါ်လာပါတယ်။ လူငယ်စာရေးဆရာတွေဟာ စာအုပ်တွေ ထုတ်ဝေလျက်ရှိကြရာ စာဖတ်လိုတဲ့ ငွေကြေး တတ်နိုင်သူအများစုဟာ ဝယ်ဖတ်ကြတာကများကြပြီး ဝယ်ဖတ်ဖို့ မတတ်နိုင်သူများအနေနဲ့ ပြည်သူ့စာကြည့်တိုက်၊ကျေးရွာက ကိုယ်ထူကိုယ်ထစာကြည့်တိုက်တွေမှာ ငှားဖတ်ကြသလို အွန်လိုင်းကလည်းရှာဖတ်ကြတာတွေ့ရတယ်”ဟု အဆိုပါ စာကြည့်တိုက်မှုးက သူ၏အမြင်ကို ပြောသည်။