ပြီးခဲ့သည့် ရက်သတ္တပတ်အနည်းငယ်အတွင်း ရန်ကုန်မြို့အပါအဝင် မြို့ကြီးများ၌ ကြက်ဥလက်လီ/လက်ကား ဈေးနှုန်းများ ရုတ်တရက် မြင့်တက်လာခဲ့ပြီး ဈေးကွက်အတွင်း တစ်လုံးလျှင် ကျပ် ၅၅၀ မှ ၇၀၀ အထိ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ ထိုသို့ ဈေးနှုန်းမြင့်တက်ရခြင်းမှာ မွေးမြူရေးခြံများ၏ ထုတ်လုပ်မှုစရိတ်၊ ရောဂါကျရောက်မှု၊ သယ်ယူစရိတ်စသည်အချက်များကြောင့် ဖြစ်ကြောင်း သုံးသပ်ချက် များအရ သိရသည်။
စိစစ်တွေ့ရှိရသည့် ဈေးနှုန်းဖြစ်ပေါ်မှု ကွင်းဆက်
လက်ရှိတွင် ရန်ကုန်မြို့တွင်းသို့ ရောက်ရှိလာသည့် ကြက်ဥများကို ပဲခူးနှင့် ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးများမှ အဓိက ထုတ်လုပ်ပေးလျက်ရှိသည်။ မွေးမြူရေးခြံများမှ ထုတ်လုပ်မှုစရိတ်မှာ ကြက်ဥတစ်လုံးလျှင် ကျပ် ၄၄၀ မှ ၄၅၀ အထိ ရှိနေပြီး –
ခြံဖမ်းဈေး (ခြံကောက်ဈေး)
တစ်လုံးလျှင် ကျပ် ၄၉၀ (တစ်ကတ်လျှင် ၁၄,၇၀၀ ကျပ်)၊
ရန်ကုန်အောက်ဈေး (ပွဲရုံအရောက်)
သယ်ယူစရိတ်နှင့် လုပ်သားခ ကျပ် ၅၀ မှ ၅၀ အဓိက ကုန်ကျသဖြင့် တစ်လုံးလျှင် ကျပ် ၅၂၀ အထိ ဖြစ်လာသည်။
လက်လီဆိုင်အရောက်
ပွဲရုံများမှ အမြတ် ကျပ် ၁၀ နှင့် သယ်ယူစရိတ်များ ပေါင်းစပ်ကာ တစ်လုံးလျှင် ကျပ် ၅၄၀ မှ ၅၅၀ ဖြင့် လက်လီဆိုင်များသို့ ဖြန့်ဖြူးသည်။
လက်လီဈေးကွက်
လက်လီဆိုင်များ၏ အထွေထွေစရိတ်၊ အမြတ်နှင့် အပျက်အစီး ပျောက်ဆုံးမှု စရိတ်များ ပေါင်းထည့်လိုက်သည့်အခါ ဈေးကွက်အတွင်း တစ်လုံးလျှင် ကျပ် ၅၅၀ မှ ၆၅၀ အထိ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပြီး မြို့နယ်အချို့၌ ကျပ် ၇၀၀ အထိ ရောင်းချမှုများ ရှိခဲ့သည်။
ဈေးနှုန်းမြင့်တက်ရသည့် အဓိကအကြောင်းအရင်းများ
၁။ မွေးမြူကောင်ရေ လျှော့ကျခြင်း
၂၀၂၅ ခုနှစ်အတွင်း မျိုးကြက်မ လုံလောက်စွာ တင်သွင်းနိုင်ခဲ့ခြင်းမရှိဘဲ ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလမှသာ စတင် တင်သွင်းနိုင်ခဲ့သဖြင့် လက်ရှိတွင် ဥစားကြက်မ လုံလောက်စွာ ထုတ်လုပ်နိုင်ခြင်း မရှိသေးပေ။
၂။ ရောဂါအန္တရာယ်နှင့် ရာသီဥတု
၂၀၂၆ ခုနှစ်ဆန်းပိုင်းမှစ၍ ရာသီဥတု ကာလအကူးအပြောင်းနှင့် ကာကွယ်ဆေး နည်းပါးမှုတို့ကြောင့် ကြက်များ ရောဂါကျရောက် သေဆုံးမှု မြင့်မားခဲ့ပြီး ဥထွက်နှုန်း လျော့ကျခဲ့သည်။
၃။ ဝယ်အား ရုတ်တရက် မြင့်တက်ခြင်း
ကျောင်းများ ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ချိန်ဖြစ်ခြင်း၊ အခြားအသား/ငါး ဈေးနှုန်းများ မြင့်တက်နေသဖြင့် စျေးနှုန်းသက်သာသည့် ကြက်ဥကို စားသုံးသူများ ပိုမိုဝယ်ယူလာကြခြင်းတို့ကြောင့် ဖြစ်သည်။
အခြားတချက်မှာ အစာစျေး တက်နေသဖြင့် ထုတ်လုပ်မှု supply chain ကျကာ လန့်ပြီး အသားအဖြစ် ထုတ်ရောင်းကြခြင်းကလည်း ဥ ထုတ်လုပ်ခြင်း ကျကာ စျေးတက်ခြင်းဖြစ်နိုင်ချေရှိသည်။ အသားက ဥထက် စျေးရ နေခြင်းကလည်း တိုက်ဆိုင်မှု တစ်ခုဖြစ်နိုင်သည်။
အထက်မြန်မာပြည်တွင် မွေးသော ကြက်များ ရောဂါမကျသော်လည်း ရန်ကုန်သို့ ပို့နိုင်မှု က အကြောင်းကြောင်းကြောင့် ထက်ဝက်ခန့်သာ ပို့နိုင်ခြင်းကလည်း စဉ်းစားရမည်ဖြစ်သည်။
၄။ သတင်းအချက်အလက်နှင့် စိုးရိမ်စိတ်
သတင်းမီဒီယာနှင့် လူမှုကွန်ရက်များတွင် “ကြက်ဥများ ဈေးတက်မည်/ ပြတ်လပ်မည်” ဆိုသည့် သတင်းများကြောင့် စားသုံးသူများ စိုးရိမ်စိတ်ကြောင့်ဈေးကွက်ကို ပိုမိုတွန်းအားပေးသကဲ့သို့ ဖြစ်ခဲ့ရသည်။
