ဝါရှင်တန်၊ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၈ ရက်
အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာရှိ ချားဂိုးစ်ကျွန်းစုတွင် တည်ရှိပြီး အမေရိက-ဗြိတိန်တို့အတွက် အဓိကကျသော စစ်အခြေစိုက်စခန်းဖြစ်သည့် ဒီယေဂိုဂါးရှားကျွန်းကို ဗြိတိန်၏ ငှားရမ်းမှုအစီအစဉ်သည် “အမှားကြီးတစ်ခု” ဖြစ်ကြောင်း အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်ပ်က ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် ပြောကြားခဲ့ကြောင်း သိရသည်။ အီရန်နှင့် တင်းမာမှုများ မြင့်တက်လာပါက အဆိုပါကျွန်းသည် အလွန်အရေးပါလာနိုင်ကြောင်း ၎င်းက မှတ်ချက်ပြုခဲ့သည်။
၂၀၂၅ ခုနှစ် မေလတွင် ကြေညာခဲ့သည့် သဘောတူညီချက်အရ ဗြိတိန်သည် ချားဂိုးစ်ကျွန်းစု၏ အချုပ်အခြာအာဏာကို မောရစ်ရှနိုင်ငံထံ လွှဲပြောင်းပေးရန် သဘောတူခဲ့ပြီး ဒီယေဂိုဂါးရှားကျွန်းကိုမူ တစ်နှစ်လျှင် ဗြိတိန်ပေါင် ၁၀၁ သန်း (အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၃၆ သန်း) ဖြင့် ၉၉ နှစ်ကြာ ပြန်လည်ငှားရမ်းရန် သဘောတူညီခဲ့သည်။
၁၉၆၅ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိန်သည် ထိုစဉ်က ၎င်း၏ ကိုလိုနီနယ်မြေဖြစ်သော မောရစ်ရှနိုင်ငံထံမှ အဆိုပါကျွန်းစုကို ခွဲထုတ်ကာ ဗြိတိသျှအိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာနယ်မြေအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၆ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိန်သည် ဒီယေဂိုဂါးရှားကျွန်းကို အမေရိကန်-ဗြိတိန် ပူးတွဲစစ်ရေးအဆောက်အအုံအဖြစ် အသုံးပြုရန် အမေရိကသို့ ငှားရမ်းခဲ့သည်။
အီရန်နှင့် နျူကလီးယားဆွေးနွေးပွဲများ ပျက်ပြားသွားပါက အမေရိကအနေဖြင့် “ဒီယေဂိုဂါးရှားကျွန်းကို အသုံးပြုရန် လိုအပ်လာနိုင်သည်” ဟု မှတ်ချက်ပြုရင်း ၎င်းအနေဖြင့် ဗြိတိန်ဝန်ကြီးချုပ် ကီယာ စတာမာ ကို ယခုကဲ့သို့ ငှားရမ်းမှုမျိုး မပြုလုပ်ရန် သတိပေးထားကြောင်း ထရမ့်ပ်က ၎င်း၏ ထရုဆိုရှယ် လူမှုကွန်ရက်စာမျက်နှာတွင် ရေးသားခဲ့သည်။
“ဝန်ကြီးချုပ် စတားမားအနေနဲ့ မရေရာတဲ့ နှစ် ၁၀၀ ငှားရမ်းမှုမျိုး လုပ်ဆောင်ပြီး ဒီယေဂိုဂါးရှားအပေါ် ထိန်းချုပ်မှုကို ဘယ်အကြောင်းပြချက်နဲ့မှ အဆုံးရှုံးမခံသင့်ပါဘူး” ဟု ထရမ့်ပ်က ရေးသားခဲ့ပြီး ထိန်းချုပ်မှုမရှိတော့ခြင်းသည် “ကျွန်ုပ်တို့၏ မဟာမိတ်ကြီးအတွက် အမည်းစက်ဖြစ်စေလိမ့်မည်” ဟု သတိပေးခဲ့သည်။
အမေရိကန်အစိုးရက ချားဂိုးစ်ကျွန်းစု၏ အချုပ်အခြာအာဏာကို မောရစ်ရှထံ လွှဲပြောင်းပေးမည့် လန်ဒန်၏ အစီအစဉ်ကို တရားဝင် ထောက်ခံကြောင်း ပြောကြားပြီး တစ်ရက်အကြာတွင် ထရမ့်ပ်၏ ဝေဖန်မှု ထွက်ပေါ်လာခြင်းဖြစ်သည်။ အမေရိကန် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက “ချားဂိုးစ်ကျွန်းစုနဲ့ ပတ်သက်ပြီး မောရစ်ရှနဲ့ သဘောတူညီချက်ကို ဆက်လက်အကောင်အထည်ဖော်မယ့် ယူကေရဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ထောက်ခံပါတယ်” ဟု ပြောကြားထားသည်။
ထရမ့်ပ်၏ ဝေဖန်မှုအပေါ် ဗြိတိန်နိုင်ငံခြားရေးရုံးက တုံ့ပြန်ရာတွင် ချားဂိုးစ်ကျွန်းစု သဘောတူညီချက်သည် “ယူကေနှင့် ကျွန်ုပ်တို့၏ အဓိကမဟာမိတ်များ၏ လုံခြုံရေးအတွက်သာမက ဗြိတိန်ပြည်သူများ၏ ဘေးကင်းလုံခြုံရေးအတွက်ပါ အရေးကြီးကြောင်း” ပြောကြားခဲ့သည်။
“အခု ရရှိထားတဲ့ သဘောတူညီချက်ဟာ ဒီအရေးပါတဲ့ စစ်အခြေစိုက်စခန်းရဲ့ ရေရှည်အနာဂတ်ကို အာမခံနိုင်မယ့် တစ်ခုတည်းသော နည်းလမ်းဖြစ်ပါတယ်” ဟုသတင်း ထုတ်ပြန်ချက်တွင် ဖော်ပြထားသည်။
လစ်ဘရယ်ဒီမိုကရက်ပါတီ ခေါင်းဆောင် အက်ဒ် ဒေဗီ ကမူ ယခုကိစ္စအပေါ် အမေရိကန်၏ “သဘောထား မတည်ငြိမ်မှု” ကို ဝေဖန်ခဲ့ပြီး “ထရမ့်ပ်ကအိမ်ဖြူတော်မှာ ရှိနေသရွေ့” ဗြိတိန်အနေဖြင့် အမေရိကန်အပေါ် အားကိုး၍ မရနိုင်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။
“ဥရောပက ကျွန်ုပ်တို့ရဲ့ အိမ်နီးချင်းတွေကနေ စတင်ပြီး အားကိုးထိုက်တဲ့ မဟာမိတ်တွေနဲ့ ဆက်ဆံရေးကို ခိုင်မာအောင် လုပ်ဆောင်ရမယ့် အချိန်ရောက်ပါပြီ” ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။
Ref: ရှင်းဟွာ