အမေရိကန်-အစ္စရေး၏ အီရန်အပေါ် စစ်ပွဲသည် ဒုတိယမြောက်သီတင်းပတ်သို့ ရောက်ရှိလာသော်လည်း ၎င်း၏အစိုးရအဖွဲ့သည် ကျူးဘားတွင် အစိုးရဖြုတ်ချရေးကို ဆက်လက်ကြိုးပမ်းနေဆဲဖြစ်ကြောင်း အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်က အရိပ်အမြွက် ပြောကြားလိုက်သည်။
အမေရိကန် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနသည် ကျူးဘားကို ဆက်လက်အာရုံစိုက်နေဆဲဖြစ်ပြီး အိမ်ဖြူတော်၏ အစီအစဉ်များတွင် ထိုကျွန်းနိုင်ငံကို “မိတ်ဆွေပီသစွာ သိမ်းပိုက်မှု” ပါဝင်နိုင်သလို မပါဝင်ဘဲလည်း ရှိနိုင်ကြောင်း ထရမ့်က တနင်္လာနေ့တွင် ပြောကြားခဲ့သည်ဟု ရိုက်တာသတင်းဌာနအရ သိရသည်။
အမေရိကန် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး မာကို ရူဘီယိုသည် ကျူးဘားကိစ္စကို “ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်း” နေကြောင်း သမ္မတက ဖလော်ရီဒါပြည်နယ်ရှိ သတင်းထောက်များကို ပြောကြားခဲ့သည်။
“သူ ဒီကိစ္စကို ကိုင်တွယ်နေပါတယ်။ အဲဒါက မိတ်ဆွေပီသစွာ သိမ်းပိုက်တာလည်း ဖြစ်နိုင်သလို၊ မိတ်ဆွေပီသစွာ သိမ်းပိုက်တာ မဟုတ်တာလည်း ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ ဒါက သိပ်အရေးမကြီးပါဘူး။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ သူတို့မှာက ဘာမှမရှိတော့တဲ့… အငွေ့လောက်ပဲ ကျန်တော့တဲ့ အခြေအနေကို ဆိုက်နေလို့ပါ။ သူတို့ဆီမှာ စွမ်းအင်လည်း မရှိတော့သလို ငွေလည်း မရှိတော့ပါဘူး” ဟု ထရမ့်က ပြောသည်။
“သူတို့အနေနဲ့ သဘောတူညီချက်တစ်ခု လုပ်ရင်လုပ်၊ မလုပ်ရင်လည်း ဘယ်လိုပဲဖြစ်ဖြစ် ကျွန်တော်တို့က ဒီအတိုင်း လွယ်လွယ်ကူကူပဲ လုပ်ဆောင်သွားမှာပါ” ဟု သူက ဆိုသည်။
အမေရိကန်တပ်ဖွဲ့များက ဗင်နီဇွဲလားသမ္မတ နီကိုးလပ်စ် မာဒူရို ကို ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သွားပြီး ကာရာကတ်စ် မှ ဟာဗားနား သို့ လောင်စာဆီတင်ပို့မှုကို ရပ်ဆိုင်းလိုက်သည့် ဇန်နဝါရီလကတည်းက ကျူးဘားသည် စွမ်းအင်အကျပ်အတည်းနှင့် ရင်ဆိုင်နေရသည်။ ယင်းလုပ်ရပ်က ကျူးဘား၏ မိတ်ဖက်နိုင်ငံအနည်းငယ်ထဲမှ တစ်နိုင်ငံနှင့် ကျူးဘားစီးပွားရေးအတွက် အဓိကရေနံအရင်းအမြစ်တစ်ခုကို ဖြတ်တောက်လိုက်ခြင်းဖြစ်သည်။
ကျူးဘားသည် စီးပွားရေးပြိုလဲမှုနှင့် ရင်ဆိုင်နေရပြီး နိုင်ငံအစိုးရသည် အမေရိကန်နှင့် စေ့စပ်ဆွေးနွေးရန် အသင့်ရှိနေကြောင်း အိမ်ဖြူတော် တာဝန်ရှိသူများက အရိပ်အမြွက် ပြောဆိုထားသည်။
ကျူးဘားအစိုးရသည် “ပြုတ်ကျ” ရန် အသင့်ဖြစ်နေပြီဖြစ်ပြီး ၎င်း၏ခေါင်းဆောင်များသည် ဝါရှင်တန်နှင့် “သဘောတူညီချက်ရယူ” လိုကြောင်း ထရမ့်က အကြိမ်ကြိမ် ပြောကြားခဲ့သည်ဟု NBC News သတင်းအရ သိရသည်။
အဆင့်မြင့်ဆွေးနွေးပွဲများ ပြုလုပ်နေသည်ဆိုသော သတင်းများကို ကျူးဘားက ငြင်းဆိုထားကြောင်း ရိုက်တာသတင်းအရ သိရသည်။
သို့သော်လည်း ကျူးဘားသမ္မတဟောင်း ရာအူးလ် ကက်စထရို ၏ မြေးဖြစ်သူ ရာအူးလ် ဂီလာမို ရိုဒရီဂွက်ဇ် ကက်စထရို နှင့် အမေရိကန် တာဝန်ရှိသူများအကြား “တရားဝင်မဟုတ်သော ဆွေးနွေးမှုများ” ရှိနေသည်ဟူသည့် အမေရိကန်မီဒီယာများ၏ ဖော်ပြချက်များကိုမူ ၎င်းတို့က “ပြတ်ပြတ်သားသား” ငြင်းဆိုထားခြင်း မရှိပေ။
ကျူးဘားသည် ဆယ်စုနှစ်များစွာကြာ အမေရိကန်၏ ပစ်မှတ်ထားမှုခံခဲ့ရသော်လည်း၊ ဟာဗားနားတွင် အစိုးရအပြောင်းအလဲဖြစ်ရေးကို ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း ဆွေးနွေးပြီး ကြိုးပမ်းလာသည့် စစ်အေးခေတ်အလွန် ပထမဆုံးသော အမေရိကန်သမ္မတမှာ ထရမ့်ဖြစ်သည်။
ဗင်နီဇွဲလားနှင့် ကျူးဘားအပေါ် ထရမ့်၏ တိုက်ခိုက်မှုများသည် ကမ္ဘာ့အနောက်ခြမ်းအား အခြားမည်သည့် နိုင်ငံခြားအင်အားစု၏ လွှမ်းမိုးမှုမျှမရှိဘဲ အမေရိကန်၏ သြဇာလွှမ်းမိုးမှုအောက်တွင်သာ ရှိရမည်ဟု ပြဋ္ဌာန်းထားသည့် ၁၉ ရာစု မူဝါဒဖြစ်သော “မွန်ရိုးဝါဒ(Monroe Doctrine)” ကို ၎င်းက ပြန်လည်အသက်သွင်းမှုနှင့် ကိုက်ညီနေသည်။
ထရမ့်သည် ကျူးဘားကို “မိတ်ဆွေပီသစွာ သိမ်းပိုက်မည်” ဟူသော အယူအဆကို ဖေဖော်ဝါရီလက ပထမဆုံးအကြိမ် ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခဲ့သည်။
“မိတ်ဆွေပီသစွာ သိမ်းပိုက်ခြင်း(Friendly Tekeover)” ဆိုသည်မှာ စစ်အင်အားသုံး၍ ကျူးကျော်သိမ်းပိုက်ခြင်းမျိုး မဟုတ်ဘဲ၊ ကျူးဘားအစိုးရ လက်ရှိရင်ဆိုင်နေရသည့် စီးပွားရေးနှင့် စွမ်းအင် အကျပ်အတည်းများကို အခွင့်ကောင်းယူကာ ကျူးဘားအစိုးရကိုယ်တိုင်ကပင် အမေရိကန်၏ သြဇာလွှမ်းမိုးမှုအောက်သို့ သဘောတူညီချက်တစ်ခုခုဖြင့် အသာတကြည် ဝင်ရောက်လာစေရန် (သို့မဟုတ်) အမေရိကန်သြဇာငြောင်းမည့်အစိုးရတစ်ရပ်သို့ အပြောင်းအလဲဖြစ်လာစေရန် ဖိအားပေး သိမ်းပိုက်မည်ဟု တင်စားသုံးနှုန်းသွားခြင်းဖြစ်သည်။