သမိုင္းထဲက ျမန္မာျပည္သား

သမိုင္းထဲက ျမန္မာျပည္သား
March 3, 2017 Asian Fame

3:10 pm
သမိုင္းထဲက ျမန္မာျပည္သား
Thinklu

ဥေရာပသို႔ ေစလႊတ္ခဲ့သည့္ ေရွးျမန္မာ သံတမန္ အဖြဲ႕

ယခင္အပတ္မွအဆက္ >> http://www.popularmyanmar.com/popularnews/?p=29220

(၃)

ကုန္းေဘာင္ေခတ္မွာ ထူးျခား တဲ့ အေၾကာင္းျခင္းရာ တစ္ခုက ေတာ့ မင္းဝတ္ ဘုရားဆင္းတုမ်ား တည္ထား ကိုးကြယ္လာျခင္းပဲ ျဖစ္ ပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ ဘုရင္ေတြ လွဴဒါန္း ကိုးကြယ္တဲ့ ဘုရားဆင္း တုေတာ္ေတြဟာ မင္းေျမာက္တန္ ဆာ ငါးပါး ဆင္ယင္ထားတဲ့ မင္း ဝတ္ဘုရား ဆင္းတုေတာ္ေတြ ျဖစ္ ေနတတ္တယ္။

အေလာင္းမင္းတရား တည္ ထား ကိုးကြယ္ေတာ္မူတဲ့ ေရြခ်က္ သို ဆင္းတုေတာ္၊ စႏၵမုနိ၊ သက် ရံသီ၊ သက်သီဟ၊ သက်မာရဇိန္၊ မဟာမုနိ ဆင္းတုေတာ္မ်ား အား လံုးဟာ မင္ဝတ္ ဘုရားမ်ားျဖစ္ပါ တယ္။ အခ်ိဳ႕ ဆင္းတုေတာ္ေတြ က စတင္ ထုလုပ္ကတည္းက မင္း ဝတ္တန္ဆာကို တစ္ပါတည္း ထည့္သြင္းထု လုပ္တယ္ (ေရြခ်က္ သို)၊ အခ်ိဳ႕ ဆင္းတုေတာ္ ေတြက ေတာ့ သကၤန္း႐ံုဘုရားထု လုပ္ၿပီးမွ မကိုဋ္၊ နကင္း၊ စလြယ္တပ္ၾကတယ္။

ဘာေၾကာင့္မ်ား ဒီလို ထုလုပ္ လွဴဒါန္း ကိုးကြယ္ၾကသလဲ ဆိုတဲ့ အ ေၾကာင္းအရင္းကို သံုးသပ္ၾကတဲ့ အခါ ဒီ ဆင္းတုေတာ္မ်ိဳးကို ထုလုပ္ ကိုးကြယ္ေစတဲ့ မင္းဟာ သူဝတ္တဲ့ အဝတ္နဲ႔ အေဆာင္အေယာင္ေတြ ကို ဘုရားဆင္းတုမွာ ဆင္ေပးလိုက္ ရင္ မင္းနဲ႔ဘုရား တစ္ထပ္တည္း ျဖစ္ေလတယ္လို႔ အနည္းဆံုး ျပည္ သူေတြ စိတ္ထဲ ဝင္သြားေအာင္ စိတ္ ဆြဲေဆာင္မႈကို လိုခ်င္လို႔ လုပ္တယ္ လို႔ ပထမဆံုး အေနနဲ႔ သံသယရွိ စရာျဖစ္လာပါတယ္။ အခ်ိဳ႕ကေတာ့ ဒုတိယ မံုေရြးေဇတဝန္ ဆရာေတာ္နဲ႔ ေတာင္ခြင္သာသနာပိုင္ ဆရာေတာ္ တို႔က ဒီဃနိကာယ္ မဟာဝဂပါဠိ ေတာ္ ပရိနိဗၺာန္သုတ္ကို ကိုးကား ၿပီး ဘုရားကို ၾကည္ညိဳတဲ့သူဟာ ျမင္ ခ်င္တဲ့ပံု၊ ၾကားခ်င္တဲ့ အသံနဲ႔ ဘုရား ကို ျမင္ရၾကားရတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ကိုယ္ကိုးကြယ္တဲ့ ဘုရားကို မင္းရဲ႕ တင့္တယ္ျခင္း နဲ႔ျမင္ခ်င္ရင္ မင္းအ ဝတ္ဆင္ေပးခြင့္ ရွိတယ္လို႔ မိန္႔ၾကား ၾကတာကို အတည္ယူၾကတယ္။

မင္းဝတ္ဘုရား ဘာေၾကာင့္ ထုလုပ္ကိုးကြယ္သလဲ ဆိုတဲ့ အေမး ကိုေျဖၾကပံု ေနာက္တစ္မ်ိဳး ကေတာ့ ဘုရားရွင္ လက္ထက္မွာ အလြန္ အင္မတန္မွ တန္ခိုးလည္းႀကီး၊ မာန လည္းႀကီးလွတဲ့ ဇမၺဴပတိ မင္းဆို တာရွိသတဲ့။ ဒီမင္းက ဗိမၼိသာရ မင္းကို သူ႕ကို မ႐ိုေသ၊ မက်ိဳးႏြံလို႔ ရန္လုပ္စစ္ျပဳမယ္ တကဲကဲ လုပ္ေန တဲ့အခါ ဘုရားရွင္က သူ႔ဒကာ ႀကီးကို ဝင္ကူညီတဲ့ အေနနဲ႔ ဇမၺဳ ပတိမင္းထက္ ပိုတင့္တယ္၊ ပိုတန္ ခိုးႀကီးတဲ့မင္း အသြင္ယူၿပီး ေဟာ ေျပာဆံုးမ ကြၽတ္တန္း ဝင္ေစတယ္ ဆိုပဲ။ တကယ္ေတာ့ သမိုင္းမွာ ေဂါတမဗုဒၶနဲ႔ ေခတ္ၿပိဳင္ ဇမၺဳပတိ အမည္နဲ႔ တန္ခိုးႀကီးမင္း မရွိပါဘူး။ ရာဇဝင္လာ ကိစၥ မဟုတ္ေပမယ့္ ဒီ ဇာတ္ေၾကာင္းကို အင္မတန္ လူသိ မ်ားလို႔ မင္းဝတ္ ဘုရားအေၾကာင္း ေမးလာရင္ အေမးခံရတဲ့ သက္ႀကီး ဝါႀကီးမ်ားက အထက္ပါအေၾကာင္း အရာေတြကို ခပ္တည္တည္ ေျဖခ် လိုက္တာပါပဲ။

(၄)
ကုန္းေဘာင္ေခတ္ ႏိုင္ငံျခားပညာေတာ္သင္မ်ား

ပထမနဲ႔ ဒုတိယအဂၤလိပ္-ျမန္ မာစစ္ ႏွစ္ႀကိမ္႐ႈံးနိမ့္ၿပီးတဲ့ ေနာက္  အေနာက္တိုင္းသား ကို အေနာက္ တိုင္းပညာနဲ႔ တန္ျပန္တိုက္ခိုက္မွ ရမယ္လို႔ ျမန္မာတို႔ သေဘာေပါက္ နားလည္လာၾကပါတယ္။

တစ္ခ်ိန္တည္းလိုလို ၁၈၅၃ ခုႏွစ္ ဇူလိုင္လမွာ အေမရိကန္ ေရ တပ္က ဗိုလ္မက္သ႐ူးစီပယ္ရီဂ်ပန္ ကြၽန္းကို ေရာက္လာၿပီး ႏိုင္ငံျခား သားေတြ အတြက္ တံခါးဖြင့္ေပး ရမယ္လို႔ အႏိုင္က်င့္ ေစာ္ကားၿပီး  အတင္းအက်ပ္ အမိန္႔ေပးေစခိုင္းခံ ခဲ့ရတဲ့ ဂ်ပန္ေတြဟာလည္း အ ေနာက္တိုင္း ပညာ သင္ရမယ္ဆို တာကို သေဘာေပါက္ လာၾကတယ္။

အိမ္နီးခ်င္း ထိုင္းႏိုင္ငံမွာ ေတာ့ ဒီလို အက်ပ္႐ိုက္လို႔ မဟုတ္ ေပမယ့္ အုပ္ခ်ဳပ္သူ ခ်ဴလာေလာင္ ကြန္ဘုရင္ရဲ႕ ဖြင့္ထားတဲ့ ႏွလံုးသား၊ ေရာက္ခဲ့တဲ့ ေရျခားေျမျခား ခရီး မ်ားနဲ႔ ငယ္စဥ္ ကတည္းက သင္ၾကား ခဲ့ရတဲ့ အေနာက္တိုင္း  ပညာအခံ၊ အေျခအေနကို ေကာင္းစြာတြက္ဆ ႏိုင္တဲ့ ဦးေႏွာက္ တို႔ေၾကာင့္ နန္း ၫြန္႔နန္းလ်ာ မင္းသား၊ မင္းသမီး ေတြက အစ ႏိုင္ငံျခားပညာေတာ္ သင္ေစ လႊတ္ခဲ့တယ္။ အာရွႏိုင္ငံ ေတြအေနနဲ႔ ဒီလို ႏိုင္ငံျခားပညာ ေတာ္သင္ ေစလြတ္ပြဲႀကီးကို ဝွဲခ်ီး က်င္းပၾကရာ-

၁၈၇၂ ခုႏွစ္က ကင္းဝန္မင္း ႀကီး အဂၤလန္ ေရာက္တဲ့အခါ ဂ်ပန္ ပညာေတာ္သင္ ၆ဝဝ ေက်ာ္၊ ထိုင္း ပညာေတာ္သင္ ၁ဝဝ ေက်ာ္ ေအာင္ ေအာင္ျမင္ျမင္ ပညာေတာ္သင္ေန ၾကေပမယ့္ ကေနာင္မင္းသားႀကီး ကိုယ္တိုင္ ေခါင္းေခါက္ေရြးခ်ယ္ လိုက္တဲ့ ဒို႔ျမန္မာ ပညာေတာ္သင္ မ်ားအနက္ ေမာင္ျမဴ၊ ေမာင္ၿဖဲ၊ ေမာင္ေအာင္သူ၊ ေမာင္တလုပ္ျဖဴ၊ ေမာင္ခ်မ္းသာ၊ ေမာင္တိုးၿခံဳ၊ ေမာင္ သာထား ၊ ေမာင္စီ နဲ႔ လက္ဖက္ရည္ ေတာ္ ေနမ်ိဳးမင္းလွသခၤယာ တို႔သာ အဲဒီအခ်ိန္ထိ ႀကံ့ႀကံ့ခံ ပညာသင္ ၾကားေနၿပီး က်န္ပညာေတာ္ သင္ မ်ားကေတာ့ ဘယ္ေသာင္ဘယ္ ကမ္း ကပ္သြားတယ္ မသိရပါ။

၁၈၇၄ ခုႏွစ္ ကင္းဝန္ရဲ႕ ဒုတိ အႀကိမ္ ႏိုင္ငံျခား ခရီးမွာ အဂၤလန္ ေရာက္ျပန္ေတာ့ ေမာင္ျမဴ၊ ေမာင္ ေအာင္သူနဲ႔ ေနမ်ိဳးမင္းလွ သခၤါ ယာကလြဲလို႔ က်န္လူ အားလံုးကို ျပန္ေခၚပါေတာ့လို႔ ေျပာလို႔ ျပန္ ေခၚဖို႔ စီမံၿပီး ေခၚခဲ့ရတယ္။ ပညာ ဆက္လက္ သင္ၾကားစိမ့္ျခင္းငွာ ဘယ္လိုမွ မစြမ္းသာေတာ့ဆိုတဲ့ သေဘာေပါ့။

ႏိုင္ငံျခား ပညာေတာ္သင္ ကိစၥကို အားမေလွ်ာ့ေသးတဲ့ ျမန္ မာေတြဟာ ၁၈၇၅ ခုႏွစ္ ေျမာင္လွ ၿမိဳ႕စား ဝန္ေထာက္ မင္းႀကီး သီရိမ ဟာေဇယ်သူ (ဦးၿခိမ့္) ေခါင္း ေဆာင္တဲ့ တတိယအႀကိမ္ ႏိုင္ငံ ျခားသြား သံတမန္ အဖြဲ႕မွာ ငထြန္း ႀကီး၊ ငဘိုးလွ၊ ငဘိုးလူ၊ ငဘိုးေမာင္ နဲ႔ ငဘိုးဆင္ ဆိုတဲ့ လူငယ္ ငါးဦးကို ဒီတစ္ႀကိမ္ေတာ့ အီတလီမွာ စစ္ ပညာသင္ဖို႔ ေခၚေဆာင္ၿပီး တူရင္ မွာ ထားခဲ့ျပန္တယ္။

ဦးၿခိမ့္ရဲ႕ ခရီးသြားမွတ္တမ္း မွာ-

”ေရလမ္း၊ ၾကည္းလမ္း၊ ေသ နဂၤက်မ္းမ်ားကို တတ္ကြၽမ္း သိလိမၼာ ေအာင္၊ ပညာသင္ရန္ လူငယ္ငါး၊ ဆင္းရြယ္႐ူပ၊ တင့္တယ္ လွေသာ၊ ျမန္မာ အမ်ိဳးသား တို႔ကို ရပ္ျခား ေဒသရွည္ေဝးလံ၊ ပညာဆီမီး၊ ထိန္ ေျပာင္ၿငီးလွေသာ ျပည္ႀကီး အီတာ လွ်ံတြင္ …တူရင္ ၿမိဳ႕မွာ၊ ေက်ာင္း ဆရာတြင္၊ ေကာင္းစြာအပ္ႏွံထား ၍ သင္ၾကား ျပသေလေစၿပီ (၃ဝ ဒီဇင္ဘာ ၁၈၇၆)” ဆိုၿပီး ေတြ႕ရပါ တယ္။

ဒီလူေတြ ျမန္မာႏိုင္ငံျပန္လာ ၿပီး အလုပ္အေကြၽးျပဳတယ္ ဆိုတဲ့ အေထာက္အထား မွတ္တမ္း မွတ္ ရာ တစ္စံုတစ္ရာ မေတြ႕ရွိရ (ေသး) ပါ။

ဦးၿခိမ့္ဟာ ကင္းဝန္နဲ႔ ႏိုင္ငံ ျခား ႏွစ္ေခါက္လိုက္ဖူးတာက တစ္ ေၾကာင္း၊ လက္ဖက္ရည္ေတာ္သား ဘဝကတည္းက မင္းတုန္းမင္း နဲ႔အ လြန္ ရင္းႏွီးကြၽမ္းဝင္တာက တစ္ ေၾကာင္းေၾကာင့္ တတိယတစ္ ေခါက္မွာ ေခါင္းေဆာင္ ခန္႔ၿပီး သံ ႀကီးတမန္ႀကီး လုပ္ေစခဲ့ေပမယ့္ ခရီးသြား မွတ္တမ္းကို လကၤာနဲ႔ မွတ္တမ္း တင္ခဲ့တာက လြဲလို႔ ကင္း ဝန္မင္းႀကီးရဲ႕ မွတ္တမ္းလို႔ မွတ္ သားေလာက္စရာ မပါ။ ကင္းဝန္ လိုလည္း မစြမ္းေဆာင္ႏိုင္ခဲ့ပါ။

ဘာသာစကား အခက္အခဲ၊ ပညာရပ္ကို လိုက္ႏိုင္စြမ္းရွိ၊ မရွိ ဥာဏ္ပညာကို စမ္းသပ္ စစ္ေဆး ျခင္းမျပဳဘဲ ႐ုပ္အဆင္း တင့္တယ္ မႈ၊ အရပ္ရွည္မႈ စတဲ့ ဗဟိဒိၶ အသြင္ ေတြကို ၾကည့္ၿပီး ႏိုင္ငံျခား ပညာ ေတာ္သင္ ေရြးခဲ့တာ၊ ခင္မင္ရာ ခင္မင္ေၾကာင္းသား တူညီမ်ားကို သြားေစ တာ၊ သင္ေပးတဲ့ဆရာေတြ ကလည္း ပညာ မလိုက္ႏိုင္သူကို ေစတနာမပါဘဲ ထြက္သြားလည္း ေအးတာပဲဆိုၿပီး စိတ္ပ်က္ ထြက္ ေျပးေအာင္ တမင္ ညႇဥ္းဆဲၾကတာ စတဲ့ စတဲ့ အေၾကာင္း ေၾကာင္းေတြ ေၾကာင့္ ဂ်ပန္နဲ႔ တစ္ခ်ိန္တည္း စခဲ့ တဲ့ ေခတ္ဦးျမန္မာ အေနာက္တိုင္း ပညာေတာ္သင္ ဇာတ္လမ္းဟာ ရွားရွားပါးပါး ႏိုင္ငံျခားပညာ ေအာင္ေအာင္ျမင္ျမင္ သင္လာတဲ့ ေမာင္ျမဴကို ဖန္ခ်က္ဝန္ခန္႔၊ သီေပါ မင္းလက္ထက္မွာ ျပင္သစ္သြား သံအမတ္ခန္႔ ခဲ့ရတာနဲ႔ တစ္စခန္း ရပ္ခဲ့ရပါတယ္။ အမွန္ေတာ့ ဒီထက္ မက ပိုေအာင္ျမင္သင့္ေၾကာင္းပါ ခင္ဗ်ား။

(၅)
တတိယအဂၤလိပ္- ျမန္မာစစ္

ႏွစ္ႀကိမ္  ႐ႈံးခဲ့ရတဲ့ အဂၤလိပ္ ကို တတိယ အႀကိမ္ စစ္တိုက္ရဦး မယ္ဆိုတဲ့အခါမွာ အဂၤလန္၊ ျပင္ သစ္၊ အီတလီကို ႏွစ္ႀကိမ္ တိုင္တိုင္  ကာလရွည္ၾကာ ေရာက္ခဲ့တဲ့ ကင္း ဝန္မင္းႀကီး ဦးေကာင္းက လံုးဝစစ္ မတိုက္လိုပါဘူး။ သီေပါနဲ႔ အေပါင္း အပါ မ်ားကေတာ့ ဓားတဝင့္ဝင့္၊ လွံ တျပင္ျပင္ လုပ္ေနၾကပါၿပီ။ စေလ ၿမိဳ႕စား ေလွသင္းအတြင္းဝန္က မိုက္မဲဆိုးသြမ္း လွတဲ့အတြက္ လက္ ေမာင္းမွာ နာမည္ေရးၿပီး ‘ေနာင္ မဆိုးနဲ႔’လို႔ စုတ္ထိုး အျပစ္ေပးထား တဲ့ လူဆိုးလူမိုက္ (၇ဝဝဝ) ေက်ာ္၊ အျခားအမတ္ မ်ားကလည္း ‘ေဆြ သားမ်ိဳးသား’ လို႔ အမည္ လွလွေပး ထားတဲ့ သခင္ထားရာေန၊ ေစရာ သြား၊ ေသဆိုေသရမယ့္ အေသခံ ဗမာကာမိကာေဇ (၃ဝဝဝ) ေက်ာ္ ကို စစ္ပြဲအတြက္ ရည္ရြယ္စုေဆာင္း ၾကတယ္။ အဂၤလိပ္ကို အေသခံခ် မယ္ေပါ့ ေလ။

လက္နက္ကို ၾကည့္ေတာ့ အဂၤ လိပ္ဘက္က တစ္ခါပစ္ရင္ ကိုက္ (၁၂ဝဝ)ကေန (၁၅ဝဝ)ထိ ေရာက္ တဲ့ ႐ိုင္ဖယ္ေသနတ္ ကိုယ္စီ ကိုင္ ႏိုင္တဲ့အခ်ိန္မွာ ေရႊ ျမန္မာတို႔ဘက္ က တစ္ခါပစ္ရင္ (၈၇၅)ကိုက္အ ႏိုင္ႏိုင္ေရာက္တဲ့ တစ္လံုးထိုး ေရွ႕ဆြဲ ဗထက္ခ်ိဳင့္ ေသနတ္ကို သံုးေယာက္ ကို တစ္လက္ႏႈန္းမွ် ကိုင္ေနရပါ တယ္။

အဂၤလိပ္က တစ္ခါပစ္ရင္ အနည္းဆံုး ေျခာက္မိုင္ေရာက္တဲ့ စက္အေျမာက္ေတြ နဲ႔ မိုးမႊန္ေအာင္ ပစ္ေနခ်ိန္မွာ တစ္မိုင္ေလာက္ ဘုရားစူးေျပးတဲ့ မီးစၾကာေကာက္ ေရွး အေျမာက္ေတြ ရွိတာမွ အ လက္ (၁၂ဝ)ကို ေရွ႕တန္း အတြင္း အလက္ ၂ဝ သာေပးလို႔ က်န္တစ္ ရာကို ေနျပည္ေတာ္မွာ အလွျပဖို႔ ခ်န္ထားခဲ့ေသးတယ္။

ဒီလိုအေျခအေနေတြေၾကာင့္ အေသခံတိုက္မယ့္ ‘ေနာင္ မဆိုးနဲ႔’ မ်ားနဲ႔ ‘ေဆြသားမ်ိဳးသားမ်ား’ တစ္ ေဆြလံုး တစ္မ်ိဳးလံုး ျပဳတ္ကုန္တာပဲ အဖတ္တင္ပါတယ္။ လက္နက္ တပ္ဆင္ ေပးလိုက္တဲ့ ဗိုလ္ေနာင္ မဆိုးမ်ားဟာ ရာသက္ပန္ဆိုးတဲ့ ေတာပုန္း ဓားျပႀကီးမ်ား ျဖစ္လာ ခဲ့ပါတယ္။ ျမင္းၿခံခံတပ္မွာ ခုခံကာ ကြယ္ေနတဲ့ ေရတပ္ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီး ေလွသင္း အတြင္းဝန္ဟာ ေလးနာရီ ေလာက္ပဲ ခံပစ္ႏိုင္ခဲ့ၿပီး ေအာင္ ျမင္စြာ ဆုတ္ခြာ လာခဲ့ရတယ္။

တကယ္ေတာ့ အီတလီ၊ ျပင္ သစ္ ဆရာေတြနဲ႔ စစ္ပညာကို ေလ့ က်င့္ထားတယ္ဆိုတဲ့ ဗမာစစ္သား ေတြအေနနဲ႔ ဒီထက္ ပိုခုခံႏိုင္သင့္ပါ တယ္။ ငါတို႔က သတၱိရွိတာပဲ ဆိုၿပီး ဘာကိုမွ ေကာင္းေကာင္းမေလ့ လာ။ မေလ့က်င့္ဘဲ ေဆးလိပ္ ေသာက္လိုက္၊ ဟီလာတိုက္ လိုက္ နဲ႔ ေပ်ာ္ပါး ေပါ့တန္စြာ ေနခဲ့တဲ့ အ က်ိဳးကို တတိယ အဂၤလိပ္-ျမန္မာ  စစ္မွာ ခံစားရတာပဲလို႔ ေျပာခ်င္ပါ တယ္။ စစ္ေရာက္မွ မ႐ႈမလွခံရပါ တယ္။ တကယ္သာ စစ္ပညာကို ျပည့္ျပည့္ဝဝ ေလ့လာၿပီး ကြၽမ္း က်င္ ၾကမယ္ ဆိုရင္ ဧရာဝတီျမစ္ ေၾကာင္းအတိုင္း ဆန္တက္လာၾက တဲ့ အဂၤလိပ္ စစ္သေဘၤာေတြကို  တစ္နည္းနည္းနဲ႔ ကႏၲာရ တစ္ပိုင္း ျဖစ္ေနတဲ့ ေခ်ာက္၊ စေလ၊ ျမင္းၿခံ ဆိပ္ကမ္းေတြ ကို ကပ္ရေအာင္ လုပ္ၿပီး ေျပာက္က်ားနည္းနဲ႔ တိုက္ ၾကရင္ ဗိုလ္ေနပူနဲ႔ ဗိုလ္ဝမ္းက်တို႔ က ကူညီမွာမို႔ ဘယ္လိုနည္း နဲ႔မွ မႏၲေလးဆိပ္ကမ္းကို ဒီေလာက္ျမန္ ျမန္ဆန္ဆန္ ခ်ီတက္မလာႏိုင္မွာ ေသခ်ာပါတယ္။

ကိုးကား
၁။    သန္းထြန္း၊ ေဒါက္တာ၊ နယ္ လွည့္ ရာဇဝင္
၂။    ကင္းဝန္မင္းႀကီး ခရီးသြားမွတ္ တမ္း
၃။    သန္းထြန္း၊ ေဒါက္တာ၊ ေခတ္ ေဟာင္းျမန္မာရာဇဝင္

Comments (0)

Leave a reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*