တာဟီရာ ရင္ျပင္နီမွ ကတၲီပါလမ္း

Share

အေရွ႕အလယ္ပိုင္း ေရးရာ ကြၽမ္းက်င္သူ ပညာရွင္တစ္ဦးက အီဂ်စ္ႏိုင္ငံ၏ ဒီမုိကေရစီ ျပဳျပင္ ေျပာင္းလဲေရးဆုိင္ရာအလားအလာ မ်ားႏွင့္ပတ္သက္၍ ဤသို႔ ေကာက္ ခ်က္ခ်ခဲ့ဖူး၏။  ”ကမၻာ ႔မီဒီယာေလာကဟာ တာဟီရာ ရင္ျပင္ေပၚက လူထု လႈပ္ရွားမႈေတြေလာက္ပဲ အာ႐ုံစိုက္ၿပီး အီဂ်စ္ဒီမိုကေရစီ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရးရဲ႕ အလား အလာ ကုိ အကဲ ျဖတ္ေနၾကတာပါ။ လက္ရိွ လူထု လႈပ္ရွားမႈေနာက္ကြယ္က အခ်က္ အခ်ာ က်တဲ့ေနရာမွာ အီဂ်စ္စစ္ တပ္က ဘယ္သေဘာထားနဲ႔ ဘယ္လို ပါဝင္ေနတယ္ ဆုိတာ ကို သံုးသပ္ေလ့လာဖို႔ ေမ့ေလ်ာ့ေနခဲ့ ၾကတယ္။ အီဂ်စ္ႏုိင္ငံေရးေလာက မွာ မူဘာရက္ရိွသည္ျဖစ္ေစ၊ မရိွ သည္ျဖစ္ေစ စစ္တပ္ကေတာ့အဓိက က်တဲ့ အဆံုးအျဖတ္ေတြ မွာ အေရး ပါတဲ့ေနရာက ဆက္လက္ ပါဝင္ေန ဦးမွာပါပဲ။ ဒါေၾကာင့္လည္း မူဘာ ရက္ကိုျဖဳတ္ခ်တဲ့ အေရးအခင္းမွာ အီဂ်စ္ စစ္တပ္က လူထုနဲ႔လက္တဲြခဲ့ တာေပါ့။ ဒါရဲ႕ အက်ဳိးဆက္အျဖစ္ မူဘာရက္ ျပဳတ္က်ၿပီး ေနာက္ပိုင္း မွာ လက္နက္ကိုင္တပ္ဖဲြ႕မ်ား၏ အျမင့္ဆံုး စစ္ဦးစီးေကာင္စီ (Supreme Council of Armed Force) က    ႏိုင္ငံေတာ္ အာဏာကို သိမ္းပိုက္ရယူႏုိင္ခဲ့တာ ျဖစ္တယ္။ ဒီလို အေနအထားေတြ ေအာက္မွာ အီဂ်စ္ဒီမုိကေရစီ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲ ေရးရဲ႕ အလားအလာဟာ ထင္သ   ေလာက္ လြယ္ကူေခ်ာေမြ႕ႏုိင္စရာ မရိွပါဘူး။” သို႔ျဖင့္ အာဏာသိမ္းပိုက္ ထားသည့္ စစ္ဦးစီးေကာင္စီက တည္ရိွဆဲ ဖဲြ႕စည္းပံုအေျခခံဥပေဒ ဖ်က္သိမ္းေၾကာင္း ေၾက ညာလိုက္ သည့္အခါ လႊတ္ေတာ္ႏွစ္ရပ္သည္ လည္း အလိုအေလ်ာက္ ရပ္ဆုိင္း သြားခဲ့ရ၏။ တစ္ခ်ိန္တည္းတြင္ စစ္ဦးစီးေကာင္စီက ျပဳတ္က်သြား ေသာ ယခင္ အစုိးရ အဖဲြ႕ေနရာ တြင္ အိမ္ေစာင့္အစိုးရအျဖစ္ အစား ထိုးဝင္ေရာက္ ေနရာယူခဲ့သည္။ သို႔တုိင္ အိမ္ေစာင့္ အစိုးရအဖဲြ႕ တြင္ ပါဝင္သည့္ ဝန္ႀကီးအမ်ားစု မွာသမၼတ မူဘာရက္ အစိုးရအဖဲြ႕ ဝင္ ယခင္ဝန္ႀကီးေဟာင္းမ်ားပင္ ျဖစ္ၾက၏။ ထိုအခါ သဘာဝက်စြာ ပင္ တာဟီရာ ရင္ျပင္ေပၚတြင္ ဒီ မုိကေရစီေရး ဆႏၵျပသမားမ်ား   ေထာင္ႏွင့္ေသာင္းႏွင့္ ခ်ီကာ ျပန္ လည္ ေရာက္ရိွလာၾကၿပီး စစ္ဦးစီး ေကာင္စီကို ႐ႈတ္ခ်ၾက၏။ ေကာင္စီ ဥကၠ႒ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီး တန္တာဝီ ႏုတ္ထြက္ေပးရန္ ေတာင္းဆိုဆႏၵျပ ခဲ့ၾက၏။ သို႔ျဖင့္
တာဟီရာ ရင္ျပင္ တစ္ဝိုက္တြင္ ဆႏၵျပသမားမ်ားႏွင့္ လံုၿခံဳေရးအဖဲြ႕ဝင္မ်ား၏ အဓိက႐ုဏ္း တုိက္ပဲြမ်ားေနာက္ တစ္ႀကိမ္ ထပ္မံ ေပၚေပါက္လာခဲ့ ရျပန္သည္။

ယင္းသို႔ တာဟီရာ ရင္ျပင္ တစ္ဝိုက္တြင္ ဆႏၵျပအဓိက႐ုဏ္း ျဖစ္မႈမ်ား၊ ေသြးထြက္သံယုိျဖစ္ကာ အသက္ေပးၾကရမႈမ်ား အႀကိမ္ ႀကိမ္ ျဖစ္ပြားၿပီးမွ ၂ဝ၁၁ ဒီဇင္ဘာလ တြင္ အေထြေထြ ေရြး ေကာက္ပဲြႀကီးကို က်င္းပႏိုင္ခ့ဲျခင္း ျဖစ္သည္။ ေရြးေကာက္ပဲြတြင္ မူဆလင္ ညီအစ္ကိုမ်ား (Muslim & Brotherhood) အဖဲြ႕ကို လိုလား ေထာက္ ခံသည့္ ‘လြတ္လပ္ေရးႏွင့္ တရားမွ်တမႈ’ (Freedom and Justic Party) ပါတီက တစ္ျပည္ လံုး၌ အျပတ္အသတ္ ေအာင္ပဲြခံ ခဲ့ၾက၏။ သို႔တုိင္ စစ္ဦးစီး   ေကာင္စီ ၏ ေျပာေရးဆုိခြင့္ ရိွသူက ယခု ေရြးေကာက္တင္ေျမႇာက္လိုက္သည့္ ကိုယ္စားလွယ္မ်ားျဖင့္ ဖဲြ႕စည္း မည့္ ပါလီမန္အေနျဖင့္ ဖဲြ႕စည္းပံု အေျခခံ ဥပေဒေရး ဆဲြျပ႒ာန္းခြင့္ မရိွ။ ဖဲြ႕စည္းပံု မူၾကမ္းေရးဆဲြေရး အဖဲြ႕သစ္တစ္ဖဲြ႕ကို စစ္ဦးစီးေကာင္ စီက ဖဲြ႕စည္းေရးဆဲြမည္ ျဖစ္ ေၾကာင္း ေၾကညာလိုက္ရာ တစ္ျပည္လံုး တြင္ ကန္႔ကြက္ဆႏၵျပမႈမ်ား ထပ္မံ ေပၚေပါက္လာခဲ့ျပန္၏။  မည္သုိ႔ပင္ျဖစ္ေစ၊ အခက္အခဲ တိုက္ပဲြမ်ားၾကားမွပင္ ေနာက္ဆံုး တြင္ အီဂ်စ္ပါလီမန္မွ ‘လြတ္လပ္ ေရးႏွင့္ တရားမွ် တမႈ  ပါတီ’   ေခါင္း   ေဆာင္ မိုဟာမက္ေမာ္စီ သမၼတ အျဖစ္ ဦးေဆာင္ပါဝင္သည့္ အစုိးရ အဖဲြ႕တစ္ရပ္ကို ဖဲြ႕စည္းႏိုင္ခဲ့ၿပီ ျဖစ္ သည္။ ယင္းသို႔ ‘မူဆလင္ ညီအစ္ ကိုမ်ားအဖဲြ႕’ ကိုလိုလားသည့္ ပါတီ အာဏာရလာျခင္းအေပၚ သေဘာ  မက်လွသည့္ အေမရိကန္က အေျခအေနကို ေရြးေကာက္ပြဲသက္ တမ္း တစ္ခုစာ ၅ ႏွစ္ခန္႔ ေစာင့္ ၾကည့္ရင္း ပံုမွန္ဆက္ဆံ သြားမည္ ဟု  ဆိုပါသည္။ သို႔တုိင္ လက္ေတြ႕ အားျဖင့္မူ  အေမရိကန္တုိ႔ ေလ့ က်င့္ျပဳစုပ်ဳိးေထာင္ေပးထားသည့္ အီဂ်စ္စစ္တပ္ႏွင့္သာ ပိုမို ပူးေပါင္း ေဆာင္ရြက္သြား ဖြယ္ရာ အလား အလာ ရိွေပသည္။ ယင္းသို႔ေသာ အေနအထားေအာက္တြင္ သမၼတ သစ္ ေမာ္စီအေနျဖင့္ အီဂ်စ္စစ္တပ္  အေပၚ နည္းပရိယာယ္ ၾကြယ္ဝစြာ အထူးသတိ ထား ကိုင္တြယ္ ဆက္ဆံသြားရေပလိမ့္မည္။ တာဟီရာ ရင္ျပင္ေပၚမွစတင္ခဲ့ေသာဒီမိုကေရ စီျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရး၏ ကံၾကမၼာ သည္ စစ္ဘက္ အရပ္ဘက္ အသြင္ ကူးေျပာင္းေရးလုပ္ငန္းစဥ္ ေခ်ာ ေမြ႕ေအာင္ျမင္ေရး အေပၚတြင္ အဓိက မူတည္ေပလိမ့္မည္။

ၿပီးခဲ့သည့္ ၾသဂုတ္လကုန္ပိုင္း မွာပင္ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီး အက္ဘ္ ဒယ္လ္ဖာတာအယ္-စီစီ (Abdel Fatah Al-sisi) အား အီဂ်စ္တပ္ မေတာ္၏ ကာကြယ္ေရးဦးစီးခ်ဳပ္ ႏွင့္ ကာကြယ္ေရးဝန္ႀကီးအျဖစ္ တာဝန္ေပး ခန္႔အပ္လိုက္ေၾကာင္း သမၼတသစ္ ေမာ္စီက ထုတ္ျပန္ ေၾကညာလိုက္သည္။ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီး အယ္-စီစီသည္ ယခင္ စစ္ဦးစီး   ေကာင္စီဥကၠ႒ ဗုိလ္ခ်ဳပ္ႀကီး တန္တာဝီ၏ေနရာကုိ လႊဲေျပာင္း  ရယူလုိက္ျခင္း ျဖစ္၏။ အသက္ ၇၆ ႏွစ္ရိွၿပီျဖစ္ေသာ မာရွယ္တန္ တာဝီသည္ လြန္ခဲ့ေသာ ဆယ္ စုႏွစ္   ႏွစ္ခုေက်ာ္မွ် သမၼတေဟာင္း မူဘာရက္ လက္ထက္ကတည္းက ကာကြယ္ေရးဦးစီးခ်ဳပ္ႏွင့္ ဝန္ႀကီး တာဝန္ထမ္းေဆာင္ခ့ဲသူ ျဖစ္၏။ ေျပာရလွ်င္ သမၼတ မူဘာရက္ ရာထူးမွ ႏုတ္ထြက္ၿပီးေနာက္ပိုင္း အီဂ်စ္ႏိုင္ငံတြင္ တာာဝန္အရိွဆံုး အာဏာအရိွဆံုး ပုဂၢိဳလ္ႀကီးမွာ မာရွယ္တန္တာဝီပင္ ျဖစ္သည္။ ယခုအခါ မာရွယ္တန္တာဝီ ရာထူး မွ ႏုတ္ထြက္ၿပီး သမၼတသစ္၏ စစ္ဘက္အႀကံေပး ျဖစ္သြားၿပီဆုိေသာ အခါ အီဂ်စ္ဒီမုိကေရစီ ျပဳျပင္ ေျပာင္းလဲေရး လုပ္ငန္းစဥ္မွာအဆင္ ေျပေခ်ာေမြ႕သြားၿပီဟုသာ ဆိုရ ေပလိမ့္မည္။ သမၼတသစ္ေမာ္စီ၏ လွပၾကြယ္ဝသည့္ နည္းပရိယာယ္ ေအာက္တြင္ အီဂ်စ္၏ စစ္ဘက္ အရပ္ဘက္ အသြင္ကူးေျပာင္းေရး ခရီးစဥ္မွာ ညင္သာသိမ္ေမြ႕ စြာ ေအာင္ျမင္သြားခဲ့ေလၿပီ။

ကာကြယ္ေရးဦးစီးခ်ဳပ္သစ္ အျဖစ္ ခုန္တက္လာသူ အယ္-စီစီ မွာ မည္သူနည္း။ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီး အယ္-စီစီ မွာ အီဂ်စ္တပ္မေတာ္ ေထာက္လွမ္းေရး အႀကီးအကဲပင္ ျဖစ္ သည္။  ထိုသို႔ ေထာက္လွမ္းေရး အႀကီးအကဲဘဝမွအယ္-စီစီသည္ ကာကြယ္ေရးဦးစီးခ်ဳပ္ ျဖစ္လာႏုိင္ ျခင္းမွာ သမၼတသစ္ေမာ္စီ၏ ေျပာင္ ေျမာက္သည့္ မဟာဗ်ဴဟာစီမံ ခ်က္ႏွင့္ ကြၽမ္းက်င္လိမၼာသည့္ အခင္းအက်င္းေၾကာင့္ပင္ ျဖစ္ သည္။ အခ်ဳိ႕ေသာ သတင္းရပ္ကြက္ မ်ားကမူ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီး အယ္-စီီစီ မွာ ‘မူဆလင္ညီေနာင္မ်ားအဖဲြ႕’ မွ တပ္မေတာ္ထဲတြင္ ေရရွည္ျမႇဳပ္ႏွံ ေမြးျမဴလာသူ တစ္ဦးပင္ျဖစ္မည္ ဟု ထင္ေၾကးေပးၾကပါသည္။ သို႔ တုိင္ အေထာက္အထား ခုိင္ခုိင္မာ မာကား မရိွလွ၊ မျပႏုိင္ခဲ့ၾကေပ။
မာရွယ္တန္တာဝီမွာ ၁၉၆၇ ခုႏွစ္ အာရပ္-အစၥေရး စစ္ပဲြကာလ မ်ားအတြင္းက ဆိုဗီယက္စစ္သင္ တန္း ေက်ာင္းမွ ေမြးထုတ္ေပးခဲ့ သည့္ အရာရိွတစ္ဦးျဖစ္၏။   ေနာက္ ပိုင္းတြင္ ေဒၚလာဘီလ်ံႏွင့္ ခ်ီေသာ စစ္ေရးအကူအညီမ်ားကုိ အေမရိကန္တို႔ထံမွ လိႈက္လွဲဝမ္း သာစြာ လက္ခံရယူခဲ့သည့္တုိင္ မာ ရွယ္တန္တာဝီသည္ အီဂ်စ္စစ္တပ္ အတြင္းမွ အေမရိကန္ႏွင့္ နီးစပ္ သူမ်ားကို သံသယျဖင့္ အၿမဲတမ္း ေစာင့္ၾကည့္အကဲခတ္လာခဲ့သူ ျဖစ္ေပသည္။ ယင္းသို႔ေသာ အေန အထားေအာက္ကပင္ အေမရိကန္   ႏုိင္ငံ ပင္ဆယ္ေဗးနီး ယားစစ္  တကၠသိုလ္မွ စစ္ပညာ မဟာဝိဇၨာ ဘဲြ႕ရယူခဲ့သူ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီး အယ္-စီစီကမာရွယ္ တန္တာဝီ၏ ရာထူး ေနရာကို အရယူသြားႏုိင္ခဲ့ျခင္း   ျဖစ္၏။ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီးအယ္-စီစီသည္ သူ၏ရာထူးသက္တမ္း တစ္ေလွ်ာက္ တြင္ေျခလ်င္တပ္ဖဲြ႕မ်ားစြာကို ဦးစီး တာဝန္ယူကာ စစ္ေရးစြမ္းရည္ ျပသႏုိင္ခဲ့သူျဖစ္၏။ ထို႔ျပင္ တပ္မ ေတာ္ ေထာက္လွမ္းေရးမွဴးအျဖစ္ ေဒၚလာဘီလ်ံႏွင့္ခ်ီသည့္ စစ္ေရး အကူအညီမ်ားကို မိမိတို႔အိတ္ထဲသုိ႔ ေျပာင္းထည့္ေနၾကသည့္ ဗုိလ္ခ်ဳပ္ မ်ား၏ လႈပ္ရွားမႈကို မျပတ္ ေစာင့္ ၾကည့္ေနတတ္သူျဖစ္၏။ ထို႔ေၾကာင့္ အထက္လႊာမွ ဗိုလ္ခ်ဳပ္မ်ားက ေထာက္လွမ္းေရးမွဴး အယ္-စီစီကို မုန္းတီးၾကသေလာက္ ေအာက္ေျခ တပ္မွဴး တပ္သား မ်ားက သူ႕ကို ေလးစားခ်စ္ခင္ခဲ့ၾက၏။ သို႔ျဖင့္ သမၼတသစ္ေမာ္စီသည္ ေထာက္ လွမ္းေရးမွဴး အယ္-စီစီႏွင့္ ေက်ာ ခ်င္းကပ္ကာ အခြင့္အခါေကာင္းကို   ေစာင့္ၾကည့္ေနၾက   ျခင္းျဖစ္သည္။

သို႔တုိင္ အခြင့္အခါမွာ ၾကာ ၾကာေစာင့္စရာ မလိုခဲ့ပါ။ ၾသဂုတ္လ ၅ ရက္ေန႔တြင္ ဘာသာေရးအၾကမ္း ဖက္သမားတစ္စုက အီဂ်စ္နယ္ျခား ေစာင့္စစ္စခန္းတစ္ခုကို စီးနင္း တုိက္ခုိက္ခဲ့ရာစစ္သည္ ၁၆ ဦးမွ် က်ဆံုးၿပီး ဒဏ္ရာမ်ားစြာ ရရိွခဲ့သျဖင့္ အီဂ်စ္တပ္မေတာ္၏ ဂုဏ္ သိကၡာက်ဆင္းညိႇဳးႏြမ္းခဲ့ရ၏။ ဤ အေၾကာင္းအခ်က္ကို အသံုးခ်၍ သမၼတသစ္ေမာ္စီက ၃ ရက္အတြင္း မွာပင္ မာရွယ္တန္တာဝီကို ရာထူး မွ ဂုဏ္သိကၡာရိွစြာ ႏုတ္ထြက္ေစခဲ့ၿပီး အယ္စီစီကို ကာကြယ္ေရး ဦးစီးခ်ဳပ္ ႏွင့္ ဝန္ႀကီးအျဖစ္ခန္႔ အပ္တာဝန္ ေပးလိုက္ေတာ့သည္။ ဤသို႔ျဖင့္ တာဟီရာ ရင္ျပင္ေပၚမွ စတင္ခဲ့ သည့္ ဒီမုိကေရစီ ျပဳျပင္ေျပာင္း လဲေရး ျဖစ္စဥ္တြင္ အေရးႀကီးဆံုး ဆက္ထံုးတစ္ရပ္ျဖစ္ သည့္ စစ္ဘက္ အရပ္ဘက္ အသြင္ကူးေျပာင္းေရး လုပ္ငန္းစဥ္မွာ ပန္းႏုေရာင္ကတီၱပါ ေကာ္ေဇာခင္းသည့္လမ္းအတုိင္း ေလွ်ာက္လွမ္းႏိုင္စြမ္း ရိွလာေပ ေတာ့မည္။
သန္းစိုးႏိုင္
Ref: Al-si si
Newsweek (Aug-12)

Share
ဆက္ႏြယ္သည္႔ သတင္းမ်ား