ပထမအဂၤလိပ္ၿမန္မာ အဘိဓာန္ကို ပူးတြဲၿပဳစုေသာ ပညာရွင္မင္းသားၾကီး ေမာင္ခင္မင္(ဓႏုၿဖဴ )

ပထမအဂၤလိပ္ၿမန္မာ အဘိဓာန္ကို ပူးတြဲၿပဳစုေသာ ပညာရွင္မင္းသားၾကီး ေမာင္ခင္မင္(ဓႏုၿဖဴ )
November 15, 2016 Asian Fame
ပထမအဂၤလိပ္ၿမန္မာ အဘိဓာန္ကို ပူးတြဲၿပဳစုေသာ ပညာရွင္မင္းသားၾကီး ေမာင္ခင္မင္(ဓႏုၿဖဴ )
In Articles

mkm

ဘာသာစကားျဖင့္ ဆက္သြယ္ သည့္အလုပ္သည္ လူ သားတိုင္း မလုပ္မျဖစ္ လုပ္ေနရေသာ အလုပ္ျဖစ္သည္။ လူတို႔သည္ ေန႔စဥ္ႏွင့္အမွ် စကား  ေျပာ ဆိုျခင္းျဖင့္ေသာ္လည္းေကာင္း၊ စာေရးျခင္းျဖင့္ေသာ္လည္းေကာင္း တစ္ေယာက္ႏွင့္တစ္ေယာက္ ဆက္ သြယ္ရၿမဲျဖစ္သည္။ ထိုသို႔ ဆက္သြယ္ ရာတြင္ အရင္း ခံအားျဖင့္ စကားလုံး မ်ား၏ အနက္အဓိပၸာယ္မ်ားကို သိ ရန္လိုအပ္သည့္ အေလ်ာက္ စကား လုံးမ်ား၏ အနက္အဓိပၸာယ္ကို ဖြင့္ ဆိုေသာ အဘိဓာန္မ်ားသည္ ဘာ သာ စကားနယ္ပယ္ အသီးသီးတြင္ ေရွးႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာကပင္ ေပၚ ေပါက္ခဲ့သည္။

ျမန္မာဘာသာစကားနယ္ပယ္ တြင္လည္း ပါဠိျမန္မာအဘိဓာန္မ်ား ႏွင့္ အဂၤလိပ္ျမန္မာအဘိဓာန္မ်ား သည္ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ ထိုဘာသာ စကားႏွစ္ခု အသုံး တြင္က်ယ္လာမႈကို အေၾကာင္းျပဳ၍ ေပၚေပါက္လာရ သည္။ ဗုဒၶသာသနာႏွင့္အတူ ပါဠိ ဘာသာစာေပ၏အေရးပါမႈကို အေၾကာင္းျပဳ၍ ပါဠိ-ျမန္မာအဘိ ဓာန္ မ်ားေပၚထြက္လာရသည္နည္း တူ အဂၤလိပ္ႏွင့္ဆက္သြယ္မိၿပီး ေနာက္ ေနာက္ဆုံးတြင္ အဂၤလိပ္ လက္ေအာက္ေရာက္ေနသည္ကို အေၾကာင္းျပဳ၍ အဂၤလိပ္ -ျမန္မာ အဘိဓာန္မ်ားလည္း ေပၚထြက္လာ ရသည္။

ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ အဂၤလိပ္ ျမန္မာအဘိဓာန္စတင္ေပၚေပါက္ ေရးအတြက္ ဦးဦးဖ်ားဖ်ားအားထုတ္ သည့္ ပုဂိၢဳလ္မွာ ျမန္မာ့ထီးနန္းဝန္းက်င္မွ မင္းသားတစ္ ပါးျဖစ္ေနသည္ ကို စိတ္ဝင္စားဖြယ္ေတြ႕ရသည္။ ထို ပုဂၢိဳလ္မွာ ကုန္းေဘာင္ေခတ္၊ ပဒုံ မင္း(ဘိုးေတာ္ဘုရား)ႏွင့္ ေျမာက္ နန္းမိဖုရားတို႔မွ ဖြားျမင္ေသာ မကၡ ရာမင္းသားႀကီး(၁၇၉၁-၁၈၄၈)ျဖစ္ သည္။ မင္းသားႀကီးသည္ ငယ္စဥ္ က မင္းရဲေက်ာ္စြာဘြဲ႕ျဖင့္ မကၡရာၿမိဳ႕၊ ဗန္႔ခ်ီတိုက္တို႔ကို စားရသည္။ ငယ္ မည္မွာ ေမာင္ မ်ဳိးျဖစ္သည္။

မကၡရာမင္းသားႀကီးသည္ ပညာျဖင့္ ေမြ႕ေလ်ာ္ေသာ ပညာရွင္ ျဖစ္သည္။ ေခတ္မီပညာရပ္မ်ားကို စိတ္ဝင္တစားေလ့လာဆည္းပူး သည္။ ပထမအဂၤလိပ္ျမန္ မာစစ္ပြဲ အၿပီး အင္းဝသို႔ ေရာက္လာေသာ အဂၤလိပ္အရာရွိမ်ားႏွင့္ သိကြၽမ္းခင္ မင္သည္။ စင္စစ္ထိုကာလမတိုင္မီ ကပင္ အင္းဝသို႔ ေရာက္လာေသာ အေမ ရိကန္သာသနာျပဳ ေဒါက္တာ ဂ်ပ္ဆင္(ဆရာယုဒသန္)ႏွင့္ မကၡရာ မင္းသားႀကီးတို႔ ခင္မင္သိကြၽမ္းၾက သည္။ မင္းသားႀကီးသည္ သမၼာက်မ္း  မူရင္းႏွင့္ ဆရာယုဒသန္ျမန္မာျပန္ ေသာ သမၼာက်မ္းတို႔ကို ဖတ္႐ႈေလ့ လာသည္။ အင္းဝသို႔ ေရာက္ေနေသာ အဂၤလိပ္ကုန္သည္ႀကီး မစၥတာေရာ္ ဂ်ာထံမွ အဂၤလိပ္စာ သင္ယူသည္။ ထိုစဥ္က ထင္ရွားေသာ ရီးစ္၏ စြယ္စုံက်မ္း(Ree’s Encyclopedia)  ကို ဖတ္႐ႈေလ့လာသည္။ ထိုက်မ္းမွ ပညာရပ္အခ်ဳိ႕ကို ျမန္မာဘာသာ ျပန္သည္။

မင္းသားႀကီး၏ စာၾကည့္ ေဆာင္တြင္ သာမိုမီတာႏွင့္ဘာ႐ို မီတာတို႔ကို ခ်ိတ္ဆြဲထားသည္ဟုဆို သည္။ ‘ေလာ့ဂရစ္သန(Logarithm)  တြက္နည္းကို အဂၤလိပ္ ကုန္သည္ႀကီး မစၥတာခ်ားလိန္း(Mr Charles Lane)ထံမွ သင္ယူသည္။ ေနၾကတ္ လၾကတ္ျခင္းတို႔ကို တြက္ခ်က္နည္း ႏွင့္ မိုးသီးမ်ားျဖစ္ေပၚလာပုံတို႔ကို ျမန္မာ ဘာသာျပန္ၿပီး မစၥတာလိန္းထံ ေပးပို႔သည္။

မင္းသားႀကီးသည္ ကာနယ္ဘာ ေနး(Col. Burmey)ႏွင့္လည္း ခင္ မင္သည္။ မင္းသားႀကီးက ဘာေနး ကို လန္ဒန္ကာလကတၱား၊ အင္းဝ၊ ဘန္ေကာက္တို႔၏ လတၱီတြဒ္ေလာင္ ဂ်ီတြဒ္မ်ဥ္းမ်ားအေၾကာင္းေမးသည္။ သေဘၤာသားသံလိုက္အိမ္ေျမႇာင္ အေၾကာင္းလည္းေမးသည္။ သာမို မီတာ၊ ဘာ႐ိုမီတာတို႔ျပဳလုပ္ပုံ အေၾကာင္းလည္းေမးသည္။ မင္း သားႀကီး၏ စာၾကည့္တိုက္တြင္ သမၼာ က်မ္းစာမူရင္းႏွင့္ ဆရာယုဒသန္၏ ျမန္မာျပန္သမၼာက်မ္း၊ ဂြၽန္ဆင္ ၏ အဘိဓာန္၊ ရီးစ္၏ စြယ္စုံက်မ္းတို႔ ထားၿပီး ေကာင္းစြာ ေလ့လာဖတ္႐ႈ သည္။ မစၥတာဘာေနးက ျမန္မာႏိုင္ ငံတြင္ မင္းသားႀကီးကဲ့သို႔ ပညာဗဟု သုတႏွင့္ ျပည့္စုံ၍ ဥာဏ္ပညာ ထက္ျမက္ေသာ ပုဂၢိဳလ္မ်ဳိး မေတြ႕ ဖူးေၾကာင္း မွတ္တမ္းတင္ထားသည္။

မကၡရာမင္းသားႀကီး၏ အေရး ပါေသာ ႀကိဳးပမ္းမႈတစ္ရပ္ကား အဂၤလိပ္ကုန္သည္ႀကီး မစၥတာလိန္း ႏွင့္ တြဲဖက္၍ အဂၤလပ္ျမန္မာအဘိ ဓာန္ကို ျပဳစုျခင္းျဖစ္ သည္။ ၁၈၃ဝ ျပည့္ႏွစ္မွ ၁၈၃၅ခုႏွစ္အထိ ၅ႏွစ္ အခ်ိန္ယူ၍ ျပဳစုသည္။ ျပဳစုရာတြင္ မစၥတာလိန္းက အဂၤလိပ္အဘိဓာန္ ကို ျမန္မာဘာသာျပန္ဆိုၿပီး ဘာသာ   ျပန္ဆိုခ်က္ကို မကၡရာမင္းသားႀကီးက ျပင္ဆင္တည္းျဖတ္သည္။ ထိုအဘိ ဓာန္သည္ အဘိဓာန္သမိုင္းတြင္ ပထမဆုံးေပၚေပါက္ေသာ အဂၤ လိပ္ျမန္မာဘိ ဓာန္ျဖစ္သည့္အတြက္ အဘိဓာန္ဆရာ ၂ဦး၏ ဘဝတြင္ အေရးပါေသာ မွတ္တိုင္ျဖစ္သည္။ ပထမအဂၤလိပ္ျမန္မာအဘိဓာန္ ဆရာႏွစ္ဦးအျဖစ္ ဝိေသသျပဳအပ္ သည့္ ပုဂၢိဳလ္မ်ားျဖစ္သည္။

အင္းဝတြင္ အေရးပိုင္အျဖစ္ တာဝန္ထမ္းေဆာင္ေနေသာ ကာ နယ္ဘာေနးက ‘ဤအဘိဓာန္က်မ္း သည္ ရခိုင္တိုင္း၊ တနသၤာရီတိုင္း တြင္ အုပ္ခ်ဳပ္လ်က္ေ နေသာ ၿဗိတိ သွ်အစိုးရအရာရွိမ်ားႏွင့္တကြ တိုင္းရင္းသားမ်ားအတြက္သာမက အဂၤလိပ္စာသင္ၾကားတတ္ေျမာက္ လိုေသာ ျမန္မာလက္ေအာက္ခံတိုင္း ရင္းသားမ်ားအတြက္လည္း အထူး အသုံးဝင္အဖုိးတန္ေပလိမ့္မည္။ ျမန္ မာအင္ပါယာႏိုင္ငံအတြက္ အထူး ေက်းဇူးႀကီးမည္ျဖစ္ေသာ စာအုပ္ ျဖစ္ႏိုင္သည္’ ဟု မွတ္ခ်က္ခ် ထားသည္။

ဘာေနးက အဘိဓာန္လက္ ေရးမူကို အိႏၵိယဘုရင္ခံခ်ဳပ္ထံပို႔ ၿပီး အိႏၵိယအစိုးရစရိတ္ျဖင့္ ပုံႏွိပ္ထုတ္ ေဝရန္ အႀကံေပးသည္။ အိႏၵိယအစိုး ရသည္ စာအုပ္ ထုတ္ရန္ အကုန္ အက်မ်ားသည့္အတြက္ လက္ေရး မူကို မဝယ္ႏိုင္။ စာအုပ္ထုတ္ျဖစ္ လွ်င္ တစ္အုပ္ကို ၅ဝက်ပ္ျဖင့္ အုပ္ေရတစ္ရာ ဝယ္ရန္သေဘာ တူသည္။ အဘိဓာန္ဆရာ၂ဦးက လက္ေရးမူကို ျပန္စိစစ္သည္။ အိႏၵိယအစိုးရကလည္း ထိုအတိုင္းပင္ ထပ္မံကတိေပးသည္။ ကာနယ္ဘာ ေနးက အဘိဓာန္ဆရာမ်ားအား အဘိဓာန္ကို ေမာ္လၿမိဳင္ၿမိဳ႕ ေအဘီ အမ္ပုံႏွိပ္တိုက္တြင္ ပုံႏွိပ္ရန္ အႀကံ ေပးထားသည္ဟူ၍လည္း မွတ္တမ္း ရွိသည္။

ထိုအဘိဓာန္သည္ အေစာပိုင္း တြင္ တိမ္ျမဳပ္ေပ်ာက္ကြယ္ေနရာမွ ေနာက္ပိုင္းတြင္ သိမ္းဆည္းထား သူမ်ား၏ ေက်းဇူးေၾကာင့္ မူရင္း အတိုင္းေလ့လာခြ င့္ ရၾကသည္။ အဘိဓာန္မွာ ဒီမိုင္းဆိုက္ႀကီး အရြယ္၊ စာမ်က္ႏွာ ၄၆၈ မ်က္ႏွာရွိသည္။ အဖုံးတြင္DICTIONARY, ENGLISH AND BURMESE BY CHARLES LANE, ESQ, F.A. S. FOR MANY YEARS A RESIDENT OF AVA [k azmfjy NyD; THE WHOLE OF THE BURMESE PORTION CAREFULLY REVISED BY HIS HIGHNESS THE PRINCE OF MEKHARA, UNCLE TU THEN REIGNING KING OF AVA ဟု မကၡရာမင္းသားႀကီး ၏   ေဆာင္ရြက္မႈကို မွတ္တမ္းတင္ သည္။ ထိုအခ်ိန္က အင္းဝေနျပည္ ေတာ္တြင္ နန္းစံေနေသာ မင္း(ဘ ႀကီးေတာ္ဘုရား၏ ဦးရီးေတာ္မကၡရာ မင္းသားႀကီးက   ျမန္မာပိုင္းကို ဂ႐ု တစိုက္တည္းျဖတ္ေပးေၾကာင္းေဖာ္ျပ ထားျခင္းျဖစ္သည္။ ကာလကတၱား ၿမိဳ႕ ၿဗိတိသွ်စာၾကည့္တိုက္Ostell and Pepafe တို႔က ၁၈၄၁ခုႏွစ္ တြင္ ပုံႏွိပ္ထုတ္ေဝေၾကာင္းလည္း ေဖာ္ျပထားသည္။

မကၡရာမင္းသားႀကီး ျမန္မာဘာ သာျဖင့္ ေရးေသာ ဥေယ်ာဇဥ္လည္း ပါဝင္သည္။ “အထူးထူးေသာ ဘာ သာမ်ားစြာေသာ လူမ်ဳိးတို႔တြင္ အဂၤ လိပ္လူမ်ဳိးတို႔သည္ ဟုတ္မွန္ေသာ ထင္ရွားမ်က္ေမွာက္ေတြ႕ျမင္ေသာ အတတ္ပညာကိုသာ ရွာေဖြႏႈိင္းယွဥ္ ၿပီးလွ်င္ ႐ုံးစုမွတ္သားေလ့ရွိသည္ ျဖစ္၍ အဂၤလပ္ဘာသာကို နားလည္ သိျမင္ျခင္းသည္ ဗဟုသုတအရာ၌ မ်ားစြာ အက်ဳိးရွိသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ဗဟုသုတကို အလိုရွိကုန္ေသာ ျမန္ မာလူမ်ဳိးတု႔ိအား အဂၤလိပ္ဘာသာ ကို ျမန္မာဘာသာျဖင့္ နားလည္သိ ျမင္ေစျခင္းအက်ဳိးမွာ မကၡရာ မင္းသားက သေဘၤာသူႀကီး ကပၸီ တန္လ်င္ကို အဂၤလိပ္အဘိဓာန္စာ ကိုယ္ရွိသည္အတိုင္း ျမန္မာဘာသာ မွန္ကန္ေ အာင္ ျပန္ဆို၍ ျမန္မာ သကၠရာဇ္ ၁၁၉၅ ခုႏွစ္၊ အဂၤလိပ္ သကၠရာဇ္ ၁၈၃၃ ခုႏွစ္မွစ၍ ျပန္ဆို ေရးသားသည္။ ျပန္ဆိုအပ္ေသာ အဘိဓာန္စာသည္ကား အဂၤလိပ္ အကၡရာကို ဖတ္ႏိုင္ကာမွ် သင္ၿပီး ၍ ေရွ႕ေနာက္စကားၾကည့္႐ႈမွတ္သားၿပီး လွ်င္ ထိုအဘိဓာန္စာကို အမီွျပဳ၍ အဂၤလိပ္ပညာစာ ၄၅မွစ၍ အဂၤလိပ္ စာတို႔ကို   ျမန္မာဘာသာအားျဖင့္ သိျမင္နားလည္ႏိုင္စရာရွိသည္” ဟူ၍  ေရးသားထားပါသည္။ မင္းသားႀကီး ကအဂၤလိပ္စာတတ္လွ်င္ ဗဟုသုတ မ်ားစြာရ၍မ်ားစြာအက်ဳိး ရွိေၾကာင္း ေဖာ္ညႊန္းထားသည္ကို ေတြ႕ရသည္။ မစၥတာလိန္းကို ‘သေဘၤာသူႀကီးကပၸီ တန္လ်င္’ဟု ေဖာ္ျပပုံကို မွတ္သား ရသည္။ အဂၤလိပ္ပညာစာ ၄၅ဆို သည္မွာRee’s Encyclopedia  ကို ဆိုလိုေၾကာင္း မွတ္ခ်က္ျပထားပါ သည္။

မစၥတာလိန္းႏွင့္ မကၡရာမင္း သားႀကီးတို႔ပူးတြဲျပဳစုေသာ အဂၤလိပ္ ျမန္မာအဘိဓာန္သည္ လြန္ခဲ့ေသာ အႏွစ္ ၂ဝဝနီးပါးက ျပဳစုေသာ အဘိ ဓာန္ျဖစ္သည့္အေ လ်ာက္ ျမန္မာလို အနက္ဖြင့္ဆိုခ်က္မ်ားတြင္ ယခု ေခတ္ႏွင့္ ကြဲျပားေသာ အသုံးမ်ားကို ေတြ႕ရပါသည္။ သာဓကျပရလွ်င္ Actress -ဇာတ္မိန္းမ၊ Advice – စဥ္းစား၍ေပးျခင္း၊ bankု -ပုိေငြကို ထားေသာ တိုက္၊ College- က်မ္း ႀကီးကို သင္ေသာတိုက္၊Geography  – ကမၻာ၌ရွိေသာ ကြၽန္းႀကီးကြၽန္းငယ္ ျပည္ႏိုင္ငံ၏ အေနအျခားကို ျပသ ေသာ အတတ္ပညာ၊ Potatoe- – အဂၤလိပ္ေမ်ာက္ဥလုံး၊ ကန္စြန္းျမစ္၊ School စာသင္ေသာေနရာ စသည္ျဖင့္ ေတြ႕ရသည္။ အဓိပၸာယ္ တူစကားလုံးျဖင့္ မဖြင့္ဆိုဘဲ အဓိပၸာယ္ေပၚေအာင္ ရွင္းလင္းျပ သည့္နည္းျဖင့္ ဖြင့္ဆိုျခင္းအမ်ား အျပားေတြ႕ရပါသည္။ ယခုေခတ္တြင္ ကြဲျပားသြားေသာ
အသုံးမ်ားကိုလည္း ေတြ႕ရသည္။ မင္းသားႀကီးတို႔လက္ ထက္တြင္အသုံးျပဳေသာ ျမန္မာ စကားသြင္ျပင္မ်ားကို တေစ့တ ေစာင္းေဖာ္ျပေနပါသည္။

မကၡရာမင္းသားႀကီးသည္ ပထ မဆုံးအဂၤလိပ္ျမန္မာအဘိဓာန္ကို ျပဳစုသည့္ပညာရွင္အျဖစ္ ေႏွာင္း ေခတ္အဘိဓာန္မ်ားကို ေရွ႕ေဆာင္ လမ္းျပခဲ့ပါသည္။
ေမာင္ခင္မင္(ဓႏုျဖဴ)

Comments (0)

Leave a reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*